Erzincan Hattında Yer Altında İki Magma Rezervuarı Tespit Edildi

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Özgür Karaoğlu liderliğinde yürütülen uluslararası bir araştırma, Erzincan’ın doğusundan Bingöl Yedisu ve Tunceli Ovacık’a uzanan bölgede dikkat çekici bir jeolojik yapıyı ortaya çıkardı.

Araştırmada, Kuzey Anadolu Fayı’nın doğu kesimlerinde yerin altında iki ayrı sığ magma rezervuarı bulunduğu belirlendi.

Türkiye’nin yanı sıra İngiltere, İsviçre, İsveç, İtalya ve Rusya’dan bilim insanlarının katkı sunduğu çalışma, bölgedeki aktif fay sistemi ile yer altındaki magmatik yapıların birbiriyle bağlantılı olabileceğini gösterdi.

4–5 kilometre derinlikte magma hazneleri

Araştırma kapsamında deprem verilerine dayalı sismik tomografi yöntemi kullanılarak yer altındaki yapılar görüntülendi.

Prof. Dr. Özgür Karaoğlu, çalışmaya ilişkin yaptığı değerlendirmede şunları söyledi:

“Deprem verileriyle yaptığımız sismik tomografi çalışması Erzincan-Yedisu hattında ve Tunceli’ye uzanan bölgede iki farklı sığ magma haznesine işaret ediyor. Bu hazneler yaklaşık 4-5 kilometre derinlikten başlayarak 17-18 kilometreye kadar izlenebiliyor.”

Araştırmacılar, bu yapıların daha derinde bulunan geniş bir magmatik sistemle bağlantılı olabileceğini de değerlendiriyor.

İki magma sistemi birbirinden farklı

Çalışmada belirlenen magma rezervuarlarının özelliklerinin de birbirinden farklı olduğu ortaya çıktı.

Erzincan Ovası’na daha yakın konumda bulunan batıdaki magma haznesinde belirgin bir deprem etkinliği görülmezken, doğudaki haznede sismik hareketlerin daha belirgin olduğu tespit edildi.

Araştırmacılara göre bu durum, iki magma sisteminin sıcaklık, kristallenme derecesi ve mekanik davranış açısından farklı özellikler taşıyabileceğini gösteriyor.

Faylar ve magma birlikte değerlendirilmeli

Araştırmada ayrıca Anadolu’nun batıya doğru hareketi ile magma haznelerindeki basınç ilişkisi sayısal modellemelerle analiz edildi.

Model sonuçları, özellikle batıdaki magma haznesinde kritik basınç koşullarının daha belirgin olduğunu ortaya koydu.

Prof. Dr. Karaoğlu, bu sonuçların yakın zamanda deprem veya volkanik patlama olacağı anlamına gelmediğini vurguladı.

Ancak Erzincan-Yedisu-Tunceli hattındaki jeodinamik ortamın dikkatle izlenmesi gerektiğini belirten Karaoğlu, şu göstergelerin birlikte değerlendirilmesinin önem taşıdığını söyledi:

Sismik hareketlilik

Yer deformasyonu

Mikro deprem etkinliği

Yer altı akışkanları

Gaz çıkışları

Uluslararası bilim dergisinde yayımlandı

Araştırma sonuçları, Communications Earth & Environment dergisinde yayımlandı.

“Fault-controlled magma pathways driving seismicity and eruption risk in Eastern Turkey” başlıklı çalışma, Doğu Anadolu’daki aktif fay sistemleri ile yer altındaki magma hareketleri arasındaki ilişkiye dair önemli bilimsel veriler sunuyor.

Bilim insanlarına göre elde edilen bulgular, Erzincan Havzası ve çevresindeki fay sistemlerinin yalnızca tektonik değil magmatik etkilerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.