Tokat'ta 9 Asırlık Şifa ve İlim Kalesi: Yağıbasan Medresesi

Tokat'ın Niksar ilçesinde 1157 yılında inşa edilen ve Anadolu'nun ilk tıp üniversitesi olarak tarihe geçen 9 asırlık Yağıbasan Medresesi, muazzam mimarisiyle zamana meydan okumaya devam ediyor.

Tokat'ın buram buram tarih kokan Niksar ilçesinde, Anadolu'nun o sarsılmaz ilim ve irfan geleneğinin en görkemli nişanelerinden biri tam dokuz asırdır dimdik ayakta duruyor. Mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne ait olan ve 1157 yılında Danişmendli Beyliği Emiri Nizameddin Yağıbasan tarafından bizzat inşa ettirilen bu muazzam yapı, sadece üst üste dizilmiş taş duvarlardan ibaret değil; Anadolu topraklarında tıp eğitiminin verildiği ilk merkezlerden biri olarak bilim tarihine altın harflerle kazınmış devasa bir medeniyet yuvasıdır.

SEKİZGEN KUBBE VE ASIRLIK MÜHENDİSLİK DEHASI

Dönemin mühendislik sınırlarını zorlayan eşsiz bir Danişmendli mimari geleneğiyle inşa edilen medrese, tek katlı ve girişin karşısı ile sağında yer alan iki eyvanlı o klasik planının ötesinde muazzam bir vizyon barındırıyor. Yapının avlusunu örten; sekizgen bir kasnak üzerine oturtulan ve tromplarla taşınan, üzeri gökyüzüne açık o efsanevi kubbesi, asırlar öncesinin mimari dehasını günümüzün modern mühendislerine adeta bir ders niteliğinde sunuyor. Hemen yanı başında kale komutanının türbesini de barındıran bu tarihi kompleks, bölgeyi anlatan Alper Yılmaz'ın o net tabiriyle "Türkiye'nin ilk tıp üniversitesi" olma gururunu taşıyor ve o efsanevi kubbesinden süzülen ışıkla, şifanın bu topraklardaki kadim köklerini aydınlatmaya devam ediyor.

EDİTÖRÜN NOTU: Bugün devasa kampüslere ve cam plazalara bakıp modern tıp eğitimiyle böbürlenmeden önce, yüzümüzü Tokat'ın Niksar ilçesindeki o taş binaya dönmemiz gerekiyor. 1157 yılında, yani Avrupa henüz Orta Çağ'ın o zifiri karanlığında hastalıkları büyücülükle tedavi etmeye çalışırken; Anadolu'nun göbeğinde sekizgen bir kubbenin altında planlı bir tıp eğitimi veriliyor olması, bu toprakların genetik kodlarındaki o eşsiz medeniyet şuurunun en asil kanıtıdır. Yağıbasan Medresesi sadece turistik bir kalıntı veya nostaljik bir fotoğraf karesi değil; bilimi ve şifayı tam dokuz asır önce bir varoluş politikası haline getiren o muazzam Danişmendli vizyonunun günümüze uzanan en keskin, en onurlu manifestosudur.