Trabzon’da Antik Dere Limanı Gün Yüzüne Çıktı: Milat Öncesinden Cumhuriyet’e Ticaret İzleri

Trabzon’un Ortahisar ilçesi Pazarkapı Mahallesi’nde yürütülen arkeolojik kazı ve restorasyon çalışmaları, antik dönemde dere üzerinden yürütülen ticareti gün yüzüne çıkardı. 2020 yılında yıkılan Kadınlar Hali Pazarı’nın altında başlatılan kazılarda, Kuzgundere Deresi’ne bağlı olduğu belirlenen yapının M.Ö. 1. yüzyıldan M.S. 1. yüzyıla kadar uzanan dört farklı uygarlığın izlerini taşıdığı tespit edildi. Yapının Roma, Bizans, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinde kullanıldığı belirlendi.

2024 yılında hız kazanan çalışmalar kapsamında, yaklaşık 6–8 metre derinlikte, 2 metre kalınlığında ve 135 metre uzunluğunda bir rıhtım duvarı ortaya çıkarıldı. Kazılar sırasında duvarın ana yapısına dik olarak inşa edilmiş yeni duvarlar bulundu. Önceki yıllarda yapılan çimentolu müdahaleler sökülerek özgün yapıya zarar vermeden restorasyon teknikleri uygulandı. Güçlendirme çalışmaları, duvarın içindeki boşluklara hidrolik kireç esaslı enjeksiyon malzemesi ile destek verilerek tamamlandı.

Kazılarda bulunan arkeolojik eserler, Trabzon’un ticari geçmişinin Milat’tan öncesine uzandığını gösteriyor. Ön bölümde ortaya çıkan Kırım yapımı bir kandil, Trabzon’un Kırım ile olan ticari ilişkilerini belgeleyen önemli bir buluntu olarak değerlendirildi. Ayrıca Bizans dönemine ait çanak ve çömlek parçaları da gün yüzüne çıkarıldı.

Duvar üzerinde biri kemerli olmak üzere iki kapı izine rastlandı. Kapılardan birinin daha eski bir döneme ait olduğu değerlendiriliyor. Arkeologlar ve restorasyon uzmanları, limanın antik dönemde malzeme alışverişi ve depolama amacıyla kullanıldığını, zamanla yapının farklı şekillerde yeniden düzenlendiğini belirtiyor.

İnşaat Mühendisi Beyza Nur Yılmaz, “Kazılar sırasında duvarın aşağıya doğru devam ettiğini gördük ve çalışmalar genişletildi. Duvarın içindeki boşluklar doldurularak yapının dayanıklılığı artırıldı. Bu çalışmalar hem limanın korunmasını hem de ilerideki araştırmalar için veri sağlamayı mümkün kıldı” dedi.

Dere limanı olması, Trabzon’un sadece deniz ticaretiyle değil, iç limanlar ve dere yolları üzerinden yürütülen ticari faaliyetleriyle de önemli bir merkez olduğunu ortaya koyuyor. Buluntular, şehir tarihinin Milat öncesinden başlayarak Cumhuriyet dönemine kadar ticari bir süreklilik içerdiğini somut verilerle gözler önüne seriyor.

Editör Notu:
Bu kazı, Türkiye’de antik dönemde yürütülen ticari faaliyetler ve liman yapılarına dair önemli bilgiler sunuyor. Arkeolojik çalışmalar, geçmiş uygarlıkların şehirleşme ve ticaret anlayışını anlamak açısından kritik öneme sahip. Limanın ortaya çıkarılması, hem kültürel mirasın korunması hem de şehir tarihinin yeniden yazılması açısından büyük bir adım olarak değerlendiriliyor.

Haber Önerisi: TÜİK Açıkladı: 33 İl Küçüldü, Balıkesir Yükselişe Geçti