Uzman Uyarısı: Oyunlardaki Dopamin Uyuşturucuyu Geçti

Uzmanlar, bazı online oyunların beyinde %300 oranında dopamin salgılatarak uyuşturucuyu bile geride bıraktığı konusunda ebeveynleri uyarıyor.

UYUŞTURUCUDAN DAHA GÜÇLÜ BİR ETKİ

Dijital dünyada çocukların ve gençlerin en çok vakit geçirdiği online oyunların, beyin kimyası üzerinde sanılandan çok daha sarsıcı bir etkisi olduğu ortaya çıktı. Uzmanların değerlendirmelerine göre, uyuşturucu kullanımı beyindeki dopamin seviyesini yaklaşık yüzde 220 oranında artırırken; sürekli ödül ve rekabet sistemi üzerine kurulu bazı çevrim içi oyunlarda bu oran yüzde 300’e kadar çıkabiliyor.

Özellikle net bir başlangıç ve bitiş noktası olmayan, oyuncuları sürekli yeni görevler ve ödüllerle sistemin içinde tutan "sonsuz döngü" mantığındaki oyunlar, beynin ödül mekanizmasını durmaksızın tetikleyerek çocukların oyundan kopmasını imkansız hale getiriyor.

SİBER GÜVENLİK VE PSİKOLOJİK RİSKLER

Siber Güvenlik Uzmanı Yazar Elçin Biren, yaşanan bu durumun basit bir "ekran süresi" probleminden ibaret olmadığını vurguladı. Gelişim çağındaki çocuklarda bu denli yüksek dopamin salınımının; dikkat süresinde azalmaya, ciddi motivasyon problemlerine ve gerçek hayattaki aktivitelerden uzaklaşmaya neden olduğunu belirten Biren, uzun süre oyunda kalan çocukları bekleyen dolaylı tehlikeleri de şöyle sıraladı:

Çevrim içi dolandırıcılık vakalarına maruz kalma.

Kişisel hesapların ve bilgilerin ele geçirilmesi.

Sanal ortamda kötü niyetli ve zararlı kişilerle iletişime geçme.

YASAKLAMAYIN, BİRLİKTE YÖNETİN

Online oyunların tamamen zararlı olmadığını ancak kontrolsüz kullanımın çok ciddi sonuçlar doğurabileceğini hatırlatan Elçin Biren, ebeveynlere sert yasaklar koymak yerine "bilinçli yönlendirme" yapmalarını tavsiye etti. Uzmanın ailelere sunduğu çözüm önerileri şunlar oldu:

Mutlaka süresi sınırlı ve belirli bir sonu olan oyunların tercih edilmesi.

Oyun sürelerinin karşılıklı anlaşılarak kontrol altına alınması.

Çocuklarla oynadıkları oyunların içeriği hakkında açık bir iletişim kurulması.

Dijital alışkanlıkların tek taraflı baskıyla değil, ailece birlikte yönetilmesi.

EDİTÖRÜN NOTU: Oyun sektörünün bilinçli olarak tasarladığı bu "sonsuz döngü" ve ödül mekanizmaları, dopamin üzerinden beyinleri adeta hackliyor. Çocuklarımızı fiziki sokağın tehlikelerinden koruduğumuzu sanırken, onları kendi odalarında çok daha sinsi bir dijital sokağın ortasında tek başlarına bırakmamak, modern ebeveynliğin en kritik sınavıdır.