Mühendislik Harikası "Çivisiz Cami" Yenileniyor

Samsun Çarşamba’da bulunan ve 850 yıl önce tek bir çivi kullanılmadan "çantı" tekniğiyle inşa edilen Göğceli Camii, kapsamlı restorasyona giriyor.

Haber Giriş Tarihi: 13.02.2026 21:00
Haber Güncellenme Tarihi: 13.02.2026 21:00
Muhabir: Yasin Köz
Mühendislik Harikası "Çivisiz Cami" Yenileniyor

Samsun Çarşamba’da bulunan ve 850 yıl önce tek bir çivi kullanılmadan "çantı" tekniğiyle inşa edilen Göğceli Camii, kapsamlı restorasyona giriyor. Çatı örtüsü orijinal "hartama" sistemine döndürülecek olan cami, çalışmaların ardından UNESCO Geçici Kültürel Miras Listesi’ne aday gösterilecek.

Karadeniz’in nemli iklimine, tarih boyunca yaşanan şiddetli depremlere rağmen 8,5 asırdır dimdik ayakta duran Göğceli Camii (Çivisiz Cami), Samsun Vakıflar Bölge Müdürlüğü’nün başlattığı projeyle koruma altına alınıyor. Çarşamba ilçesi Hasbahçe Mahallesi’ndeki Göğceli Mezarlığı içinde yer alan bu Selçuklu dönemi şaheseri, Anadolu ahşap mimarisinin en nadide örneklerinden biri olarak kabul ediliyor.

Tek Bir Çivi Bile Çakılmadı

Caminin en büyük özelliği, inşasında metal çivi kullanılmamış olması. "Çantı" tekniği ve "kurt boğazı" geçme sistemiyle kütüklerin birbirine kenetlenmesiyle oluşturulan yapı, adeta devasa bir yapbozu andırıyor. Bu esnek yapı sistemi ve temelindeki "deprem takozları", caminin yüzlerce yıldır sarsıntılardan yıkılmadan çıkmasını sağladı.

Çatı "Hartama"ya Dönüyor

Restorasyon projesinin en dikkat çeken detayı, caminin çatısında yapılacak değişiklik. Mevcut kiremit veya metal örtü kaldırılarak, yapının 800 yıl önceki orijinal çatı sistemi olan ve ahşap plakalarla yapılan "hartama" örtüsüne geri dönülecek.

Restorasyon kapsamında yapılacak diğer kritik müdahaleler şunlar:

Koruyucu Çatı: Restorasyon sürerken yapıyı yağmur ve kardan korumak için geçici bir üst örtü kurulacak.

Ahşap Bakımı: Zamanla yorgun düşen ahşap yüzeyler özel solüsyonlarla haşerelere karşı ilaçlanacak ve koruyucu malzeme ile kaplanacak.

Yangın Önlemi: Tarihi ahşap yapıların en büyük düşmanı olan yangına karşı saha tipi yangın dolapları ve modern elektrik tesisatı entegre edilecek.

Zemin Yenileme: Cami içi taban döşemeleri aslına uygun yenilenecek.

Kök Boya Süslemeler ve UNESCO Hedefi

Caminin sadece mühendisliği değil, sanatsal yönü de büyüleyici. Tavan döşemelerinde kullanılan ve günümüze kadar canlılığını koruyan kök boya süslemeler, restorasyon sırasında hassasiyetle korunacak.

Yurt dışından gelen mimarların ve akademisyenlerin "ders niteliğinde" incelediği Göğceli Camii için nihai hedef ise uluslararası tescil. Restorasyonun tamamlanmasının ardından bu ahşap mucizenin UNESCO Geçici Kültürel Miras Listesi’ne alınması için başvuru yapılacak.

Samsun’un kültür turizmine büyük katkı sağlaması beklenen proje, geçmişin ustalığını geleceğin teknolojisiyle koruyarak sonraki nesillere aktarmayı amaçlıyor.

Editörün Notu: "Göğceli Camii, modern mühendisliğin bugün 'sismik izolatör' dediği teknolojiyi 8 asır önce 'deprem takozu' ve 'esnek ahşap geçme' sistemiyle çözen atalarımızın vizyonunu gösteriyor. Metal çivinin paslanıp ahşabı çürüteceğini bilen o ustalar, 'kurt boğazı' tekniğiyle binayı adeta yaylanan bir mekanizmaya dönüştürmüş. Bugün betonarme binaların ömrüne 50-60 yıl biçerken, 850 yıllık bu ahşap yapının ayakta olması üzerinde düşünülmesi gereken bir ders. Hartama (pedavra) çatıya dönülmesi ise estetik açıdan binayı öz kimliğine kavuşturacak en doğru karar."

Kaynak: İHA

Yorum Ekle
Gönderilen yorumların küfür, hakaret ve suç unsuru içermemesi gerektiğini okurlarımıza önemle hatırlatırız!
Yorumlar (0)
logo
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.