Ana Sayfa Arama
Kategoriler
Servisler
Hava Durumu
Sosyal Medya
Uygulamamızı İndir

    Karın ağrısı sırta vuruyorsa Dikkat

    Memorial Ankara Hastanesi Gastroenteroloji Bölümü’nden Doç. Dr. Kadir Öztürk, pankreas hastalıkları ve EUS yöntemi ile ilgili bilgi verdi. 

    Memorial Ankara Hastanesi Gastroenteroloji

    Vücutta sindirim enzimleri ve insülin gibi hayati önem taşıyan hormonların salgılanmasını sağlayan pankreasta görülen hastalıklar yaşamı tehdit edebiliyor. Pankreas hastalıkları sonrası gelişen komplikasyona bağlı olarak veya kalıcı hasar sonrası fonksiyon bozuklukları ile ilişkili ölümcül sorunlar gelişebiliyor. Pankreatit, pankreas kanseri, pankreas kistleri bu hastalıklar arasında yer alıyor. Pankreas hastalıklarının görüntülenmesi ve biyopsi alınmasında kullanılan Endoskopik Ultrasonografi (EUS) yöntemi ile karın içi organlar daha net değerlendirilebilirken, tespit edilen lezyonlardan örnek alınması da sağlanabiliyor. Memorial Ankara Hastanesi Gastroenteroloji Bölümü’nden Doç. Dr. Kadir Öztürk, pankreas hastalıkları ve EUS yöntemi ile ilgili bilgi verdi. 

    Pankreas vücut için gerekli enzimleri salgılar

    Gıdaların emilimi için sindirim enzimi salınımı sağlayan ve endokrin fonksiyona sahip bir salgı organı olan pankreasta, zaman zaman bazı hastalıklar ortaya çıkabilmektedir. Bu hastalıklar arasında akut ve kronik panktreatit olarak bilinen pankreas iltihabı, pankreas kistleri ve pankreas kanseri bulunmaktadır. 

    Akut pankreatit: Pankreas enzimlerinin etkinleşmesi sonrasında kendini sindirmesi sonucu, ani başlayan şiddetli karın ağrısı ve amilaz ile lipaz gibi pankreas enzimlerinin en az iki kat artmasıyla tanımlanmaktadır. Yaşam kaybı riski yaratan bu hastalığın hastalarda ölüm oranı yüzde 5 olmaktadır.  

    Kronik pankreatit: Kronik pankreatit ilerleyici bir hastalık olurken, pankreasta yapısal ve fonksiyonel olarak kalıcı hasar yaratır ve ileri kronik vakalarda pankreas dokusundaki hasara bağlı olarak diyabete neden olabilir. Ayrıca pankreas kanseri için de önemli bir risk faktörüdür. 

    Pankreas kistleri: Herhangi bir şikayete neden olmayan ve iyi huylu lezyonlar olan pankreas kistleri ise panktreatit sonrası oluşabilmektedir. Ancak bu kistlerin büyümesi ve içerisinde müsin bulunması kanser gelişimi açısından risk oluşturup, mutlaka inceleme ve tedavi gerektirmektedir. 

    Pankreas kanseri: Genellikle pankreasın kanalından kaynaklanmakta olup ileri yaşta sık görülen kanserler arasında yer alır. Kanserin erken dönemde tespit edilmemesi hayati tehlike oluşturmaktadır.  

    Safra taşları ve alkol en önemli iki neden 

    Pankreasta görülen hastalıkların nedenleri farklılık göstermektedir. Akut pankreas iltihabının en önemli nedeni safra kesesi taşları olurken, alkol kullanımı da ikinci nedeni aynı zamanda kronik panktreatitin de birinci sebebini oluşturur. İlaçlar, travma, ERCP sonrası, enfeksiyonlar ve otoimmün nedenler diğer sebepler arasında yer alır. Pankreas kanseri için en önemli risk faktörleri ise; sigara, obezite, diyabet, kronik pankreatit ve net olmasa da genetik geçiştir.   

    Belirtiler hastalığa göre değişiklik gösteriyor 

    Akut pankreatit de en önemli bulgu ani başlayan şiddetli sırta vuran, karnı kuşak tarzında saran ve yemekle artış gösteren karın ağrısıdır. Amilaz ve lipaz değerlerinde en az 2 kat artış görülür. Kronik pankreatitin başlangıç döneminde en önemli bulgu yağlı, kötü kokulu ve yumuşak dışkılamadır. İleri vakalarda şiddetli karın ağrıları görülür. Bu hastalarda ayrıca safra yolunda daralmaya bağlı olarak sarılık görülebilmektedir. Pankreas kanseri çoğunlukla pankreasın baş bölgesinde yani safra kanalına yakın bölgelerde görüldüğü için, en sık bulgusu ağrısız sarılık ve sırta vuran karın ağrısı olmaktadır. 

    Endoskopi ve ultrasonografi EUS ile tek cihazda birleşiyor 

    Teknolojinin ilerlemesi ile birlikte pankreas hastalıklarının görüntülenmesi ve örnek alınmasında Endoskopik Ultrasonografi (EUS) yöntemi kullanılabilmektedir. Endoskopinin ucuna takılan kamera ve ultrasound cihazı ile sindirim sistemi ve çevresinin incelenmesini sağlayan bir görüntüleme yöntemi olan EUS, karın içi organların daha net değerlendirilmesini sağlar.   Bu yöntem kas dokusu, yağ dokusu ve derinin neden olduğu ses dalgalarındaki geçiş zorluğunu engelleyerek görüntü kalitesini arttırıp,  tespit edilen lezyonlardan örnek alınmasına da izin vermektedir.

    EUS ile lezyonlardan biyopsi alınabilir  

    EUS pankreasta en sık yer kaplayan lezyonların ayrımında kullanılmaktadır. Özellikle ultrason,  tomografi ve MR gibi görüntüleme yöntemleri ile tespit edilemeyen küçük veya net ayırımı yapılamayan lezyonlar için uygulanır. EUS,   pankreasta tespit edilen lezyondan işlem esnasında doku örneği alınmasına da olanak sağlamaktadır. BT veya MR ile saptanamayan nöroendokrin tümörlerin görüntülenmesinde de altın standart olarak kullanılan bir yöntemdir. Ayrıca kronik pankraitit şüphesi olan hastalarda pankreas dokusundaki değişikliklerin ve pankreas kanalında oluşabilecek taş ve genişleme gibi bozuklukların değerlendirilmesini de sağlar. 

    EUS yönteminin sağladığı avantajlar  

    Genel anestezi altında ağız ya da anal yoldan yapılabilen EUS işleminin diğer görüntüleme yöntemlerine göre sağladığı avantajlar şu şekilde sıralanabilir:

    -EUS standart karın ultrasonogrofisine göre lezyonlar ile ilgili daha net ve kesin bilgi verir ve lezyonların daha yakından değerlendirilmesini sağlar. 

    -Karın ultrasonografisinde görülen bağırsak içerisindeki gaza bağlı sınırlı değerlendirme ve karın duvarındaki kas ve yağ tabakasının neden olduğu görüntü kalitesindeki azalma EUS yönteminde görülmez.

    – İşlem esnasında şüpheli lezyonlardan biyopsi alınmasını sağlar.  

    – EUS işlemi ile yapılan biyopsiler kanama gibi komplikasyonların gelişimi açısından daha güvenlidir

    – Tomografi ve MR gibi radyolojik işlemlerin neden olabileceği radyasyon riskinden ve kontrast maddeye bağlı oluşabilecek böbrek hasarından korunmayı sağlar.

    Pankreas nedir?

    Pankreas, insan vücudunda bulunan bir organdır ve sindirim sistemi ile endokrin sistem arasında önemli bir rol oynar. İnsan vücudunda, mide ile ince bağırsağın arasında yer alır.

    Pankreasın iki ana işlevi vardır:

    1. Sindirim Enzimleri Salgılama: Pankreas, sindirim sürecine yardımcı olmak için sindirim enzimleri üretir ve salgılar. Özellikle proteinlerin, karbonhidratların ve yağların sindiriminde önemli rol oynayan enzimlerin üretimi pankreas tarafından gerçekleştirilir. Bu sindirim enzimleri ince bağırsağa aktarılır ve besinlerin daha küçük moleküllere ayrışmasını sağlar.

    2. Hormon Salgılama: Pankreas, endokrin sistemin bir parçası olarak hormonlar üretir ve salgılar. İnsülin ve glukagon adlı iki önemli hormonu içeren pankreas, kan şekerinin düzenlenmesinde kritik bir rol oynar. İnsülin, kan şekerini düşürürken, glukagon ise kan şekerini yükseltir. Bu hormonlar, vücuttaki hücrelere enerji sağlamak için gerekli olan kan şekeri seviyelerinin kontrolünü sağlar.

    Pankreasın sağlıklı bir şekilde çalışması, sindirim sistemi ve metabolizma için önemlidir. Ancak bazı durumlarda, pankreas iltihaplanabilir (pankreatit), kanser gelişebilir veya diyabet gibi hastalıklar ortaya çıkabilir. Bu gibi durumlar, pankreasın işlevlerini etkileyebilir ve tedavi gerektirebilir.

    Sırta Vuran Karın Ağrıları İle ilgili diğer sebepler

    Sırta vuran karın ağrısı, karın bölgesinden başlayıp sırta doğru yayılan bir ağrı hissi olarak tanımlanabilir. Bu tür bir ağrı, çeşitli sağlık sorunlarına bağlı olarak ortaya çıkabilir. İşte sırta vuran karın ağrısına neden olabilen bazı yaygın durumlar:

    1. Safra kesesi sorunları: Safra taşları veya safra kesesi iltihabı gibi safra kesesi problemleri, karın bölgesinde ağrıya ve sırta yayılan rahatsızlığa neden olabilir.

    2. Böbrek taşı: Böbrek taşları, böbreklerde oluşan sert parçacıkların idrar yolunda tıkanmaya neden olması sonucu ağrıya sebep olabilir. Bu ağrı sırta doğru yayılabilir.

    3. Ülser: Mide veya onikiparmak bağırsağında oluşan ülserler, karın ağrısının sırta yayılmasına neden olabilir.

    4. Pankreatit: Pankreas iltihabı, şiddetli karın ağrısıyla birlikte sırta vuran ağrıya neden olabilir.

    5. Böbrek enfeksiyonu: Böbreklerde meydana gelen enfeksiyonlar, sırta vuran ağrıya yol açabilir.

    6. İnflamatuar bağırsak hastalığı: Crohn hastalığı veya ülseratif kolit gibi inflamatuar bağırsak hastalıkları, karın ağrısının sırta doğru yayılmasına sebep olabilir.

    7. Bel fıtığı: Bel bölgesindeki sinir köklerini etkileyen bir fıtık, karın ağrısının sırta yayılmasına neden olabilir.

    Bu sadece bazı olası nedenlerdir ve bir doktora başvurmak, doğru teşhis ve tedavi için önemlidir. Eğer sürekli veya şiddetli bir sırta vuran karın ağrınız varsa, bir sağlık uzmanına danışmanız önemlidir.