Türkiye Balda Dev Ama İhracatta Neden Geride?

Türkiye, yıllık yaklaşık 100 bin tona yaklaşan bal üretimiyle dünyanın en büyük ikinci bal üreticisi konumunda bulunuyor. Özellikle çam balında Türkiye, yüzde 90’lık payla dünya üretiminin büyük bölümünü karşılıyor.

Ancak üretimdeki bu güçlü konum, ihracat rakamlarına aynı ölçüde yansımıyor. Türkiye’nin bal ihracatı 33,5 milyon dolar seviyesinde kalırken, ülke dünya sıralamasında 18’inci sırada yer alıyor.

Sektör temsilcileri, üretim gücü ile ihracat gelirleri arasındaki farkın kapatılması gerektiğini belirterek Türk balının uluslararası pazarda daha güçlü bir konuma taşınması için yeni bir çalışma başlattı.

Çam balı için Ar-Ge projesi başlatıldı

Türk bal sektörünün ihracatta da ilk üç ülke arasına girmesi amacıyla “Türkiye Çam Balının Uluslararası Pazarda Rekabet Gücünü Artırmak” adlı bir Ar-Ge projesi hayata geçiriliyor.

Projeyi, bal ihracatında Türkiye lideri konumunda bulunan Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği, Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü ile birlikte yürütmeyi planlıyor.

Toplam 24 ay sürecek proje, Türk çam balının bilimsel olarak daha güçlü şekilde tanımlanmasını ve uluslararası pazarda daha yüksek değerle konumlandırılmasını hedefliyor.

Hedef 250 milyon dolarlık ihracat

Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği Başkanı Bedri Girit, Türkiye’nin üretim gücüne rağmen ihracat gelirinin düşük kaldığını belirterek bu durumun değişmesi gerektiğini söyledi.

Türkiye’nin bal ihracatında kilogram başına ortalama fiyatın 3,9 dolar olduğunu ifade eden Girit, Çin’in 265 milyon dolar, Yeni Zelanda’nın ise 250 milyon dolar bal ihracatı gerçekleştirdiğini hatırlattı.

Girit, Türkiye’nin de bal ihracatını 250 milyon dolar seviyesine çıkarabilecek potansiyele sahip olduğunu vurgulayarak ihracatın artmasının arıcılık sektörünün tüm paydaşlarına ekonomik katkı sağlayacağını dile getirdi.

Çam balı bilimsel olarak daha güçlü tanımlanacak

Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Nedim Kalpaklıoğlu, Türkiye’de özellikle Muğla başta olmak üzere Aydın, Antalya, Balıkesir, İzmir, Manisa ve Çanakkale’de yılda yaklaşık 25 bin ton çam balı üretildiğini söyledi.

Kalpaklıoğlu’na göre çam balının uluslararası pazarda düşük fiyatla konumlanmasının temel nedeni, ürünün bilimsel olarak yeterince tanımlanmamış olması.

Çam balında bulunan protokateşik asit, alfa-pinen ve beta-pinen gibi bileşenlerin yüksek biyolojik potansiyele sahip olduğunu belirten Kalpaklıoğlu, bu potansiyelin bilimsel çalışmalarla desteklenmesi gerektiğini ifade etti.

Premium segment hedefleniyor

Projenin temel hedefi, Türk çam balını yüksek katma değerli ve premium segmentte yer alan bir ürün haline getirmek.

Bu kapsamda çam balına özgü biyoaktif bileşenlerin tespit edilmesi, uluslararası standartların oluşturulması ve bilimsel referansların artırılması planlanıyor.

24 aylık bilimsel yol haritası

Projede iki yıllık süreçte şu çalışmalar yürütülecek:

Çam balına özgü biyoaktif ve marker bileşiklerin ileri analiz yöntemleriyle belirlenmesi

Laboratuvar ve canlı ortamda biyolojik etkinlik testlerinin yapılması

Kimyasal yapı ile biyolojik aktivite arasındaki ilişkinin ortaya konması

Marker bileşiklere dayalı bilimsel sınıflandırma sisteminin oluşturulması

Ayrıca proje kapsamında en az 10 SCI bilimsel makale ve 15 uluslararası bilimsel sunum hazırlanması hedefleniyor.

Sektör temsilcilerine göre bu çalışmalar tamamlandığında Türk çam balı yalnızca geleneksel bir doğal ürün olarak değil, aynı zamanda bilimsel temelli bir fonksiyonel gıda olarak uluslararası pazarda daha güçlü bir konuma ulaşabilecek.