Servet Rekoru Kırıldı, Eşitsizlik Derinleşti: Türkiye’de Çarpıcı Tablo

Davos’ta düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu başlarken yayımlanan Oxfam’ın 2025 Eşitsizlik Raporu, küresel servet dağılımındaki adaletsizliğin ulaştığı boyutu gözler önüne serdi. Rapora göre dünya genelinde milyarderlerin toplam serveti, son beş yılın ortalamasının üç katı hızla artarak 18,3 trilyon dolara ulaştı ve tüm zamanların en yüksek seviyesini gördü.

Bu rekor artışın, dünya nüfusunun neredeyse yarısının yoksulluk sınırları içinde yaşadığı ve her dört kişiden birinin düzenli olarak yeterli gıdaya erişemediği bir dönemde gerçekleşmesi, raporun en dikkat çekici noktalarından biri oldu.

Milyarderlerin serveti beş yılda yüzde 81 arttı

Oxfam’ın “Servet İktidarı: Milyarderlerin Gücüne Karşı Eşitliği Savunuyoruz” başlıklı raporu, süper zenginlerin yalnızca ekonomik değil, siyasi güçlerini de hızla artırdığını ortaya koyuyor. Raporda, milyarderlerin artan servetlerini siyasi etki alanına dönüştürerek kamu politikalarını kendi çıkarları doğrultusunda şekillendirebildiğine dikkat çekiliyor.

Özellikle ABD’de Trump döneminde uygulanan vergi indirimleri, büyük şirketlere yönelik küresel vergilendirme girişimlerinin zayıflatılması ve tekel karşıtı politikaların geri çekilmesi, bu servet artışını destekleyen unsurlar arasında gösteriliyor. Geçtiğimiz yıl dünyadaki milyarder sayısı ilk kez 3 binin üzerine çıkarken, Elon Musk yarım trilyon doları aşan servetiyle tarihe geçti.

Türkiye’de servet uçurumu daha da belirgin

Oxfam’ın raporuna dayanan Türkiye verileri ise eşitsizliğin çarpıcı boyutunu ortaya koyuyor. Türkiye’deki 30 milyarderin toplam serveti, Kasım 2025 itibarıyla 73,8 milyar dolara (yaklaşık 3,07 trilyon TL) ulaştı. Bu rakam, Türkiye nüfusunun yüzde 44’üne denk gelen yaklaşık 38,5 milyon kişinin toplam servetinden daha fazla.

Hem 2024 hem de 2025 listesinde yer alan milyarderlerin serveti kişi başına ortalama 496,3 milyon dolar artarken, bu artış hızına göre bir milyarderin ortalama ücretli bir çalışanın bir yıllık gelirini kazanması yalnızca 19 dakika sürüyor.

Türkiye’de en zengin yüzde 1’lik kesimde bulunan bir kişinin serveti, en yoksul yüzde 50’lik kesimdeki bir kişiden 1.271 kat fazla. Nüfusun en yoksul yarısı toplam servetin yalnızca yüzde 2,8’ine sahipken, en zengin yüzde 1’lik kesim toplam servetin yüzde 38,1’ini kontrol ediyor. Kadınların iş gücünden elde ettiği gelir ise erkeklerin yalnızca yüzde 41’i seviyesinde kalıyor.

KEDV: Yüzde 5’lik servet vergisiyle 153 milyar TL mümkün

Oxfam Konfederasyonu üyesi Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV), rapordan hareketle Türkiye’de yalnızca yüzde 5 oranında uygulanacak bir servet vergisinin kamu bütçesine etkisini analiz etti. KEDV’e göre bu oranla 153 milyar TL’lik bir kamu kaynağı oluşturulabilir.

Bu kaynağın; sağlık bütçesini yüzde 10, eğitim bütçesini yüzde 8, sosyal harcamaları ise yüzde 145 oranında artırabileceği belirtiliyor. Ayrıca 5,6 milyon çocuğa bir eğitim yılı boyunca günlük beslenme öğünü sağlanabileceği, 85 bin uzman doktor ile 174 bin öğretmenin istihdam edilebileceği ifade ediliyor. Kadın çiftçiler ve girişimciler için doğrudan destek programları ile iklim krizi ve afetlere karşı direnç yatırımları da öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor.

“Gelir adaleti ertelenemez”

KEDV Direktörü Şengül Akçar, gelir eşitsizliğinin özellikle kadınlar üzerinde yıkıcı etkiler yarattığını belirterek, “Zenginlerin daha da zenginleştiği, yoksulların ise giderek daha fazla yoksullaştığı bir sürecin içindeyiz. Gelir adaletini öncelemezsek sosyal ve ekonomik krizler yönetilemez hale gelir. Servet vergisi bu açıdan kritik bir araçtır” dedi.

Oxfam İcra Direktörü Amitabh Behar da zenginlerle toplumun geri kalanı arasındaki uçurumun yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda sürdürülemez bir siyasi krize dönüştüğü uyarısında bulundu.

Hükümetlere çağrı

Oxfam, hükümetlere ulusal eşitsizlikle mücadele planlarının hayata geçirilmesi, aşırı zenginlerin gelir ve servet üzerinden etkin biçimde vergilendirilmesi ve servet ile siyaset arasındaki bağın sınırlandırılması çağrısında bulunuyor. Raporda ayrıca siyasi katılımın ve ifade özgürlüğünün güçlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Editörün Notu

Bu raporu okurken insanın zihninde tek bir soru dönüp duruyor: Aynı dünyada mı yaşıyoruz? Bir tarafta servetini dakikalar içinde katlayan milyarderler, diğer tarafta yıl boyunca çalışsa bile temel ihtiyaçlarını karşılayamayan milyonlar… Oxfam’ın Eşitsizlik Raporu, bu uçurumu yalnızca rakamlarla değil, çarpıcı bir gerçeklikle yüzümüze vuruyor.

Türkiye verileri ise bu küresel tablonun yerel bir yansıması değil, adeta bir özet niteliğinde. Bir milyarderin, ortalama bir çalışanın yıllık gelirini yalnızca 19 dakikada kazanması; artık “gelir adaletsizliği” kavramının soyut bir tartışma olmaktan çıktığını gösteriyor. Bu, doğrudan hayatın içinden, herkesin cebine ve sofrasına dokunan bir mesele.

KEDV’in ortaya koyduğu yüzde 5’lik servet vergisi hesabı, bu yüzden önemli. Çünkü tartışmayı “olur mu, olmaz mı” noktasından alıp “olursa ne değişir” sorusuna taşıyor. Sağlıktan eğitime, çocukların beslenmesinden kadın emeğine kadar uzanan bu tablo, eşitsizliğin kader olmadığını açıkça gösteriyor. Kaynak var, mesele öncelik meselesi.

Servet vergisi elbette tek başına sihirli bir çözüm değil. Ancak gelir adaletini gerçekten önceleyen bir siyasi irade için güçlü bir başlangıç olabilir. Aksi halde bu uçurum büyümeye devam edecek ve bedelini yine en kırılgan kesimler ödeyecek.

Bu haberi yalnızca “kim ne kadar zenginleşti” diye değil, “biz nasıl bir toplumda yaşamak istiyoruz” sorusunu yeniden düşünmek için okumakta fayda var. Çünkü eşitsizlik derinleştikçe, kriz yalnızca ekonomik değil; sosyal ve siyasi bir kırılmaya da dönüşüyor.

Haber Önerisi: Bahçelievler’de Üzücü Olay: İDOB Sanatçısı Yaşamını Yitirdi