Anadolu’nun "Sarı Altını" Tezek: Köylüler Ağıllarda Nöbetleşe Çalışıyor

Bitlis merkeze bağlı Küllüce köyünde vatandaşlar, çetin kış şartları devam ederken bir sonraki yılın yakacak ihtiyacını karşılamak için kolları sıvadı. Ağıllarda biriken hayvan gübreleri, imece usulüyle kesilip kurutulmaya bırakılıyor. Köylüler, zorlu mesaiyi Kürtçe türküler söyleyerek eğlenceli hale getiriyor.

Karın Ortasında "Yaz Hazırlığı": Tezek Geleneği Sürüyor

Doğu Anadolu Bölgesi’nde kış mevsimi tüm şiddetiyle hüküm sürerken, kırsal kesimde yaşam döngüsü durmaksızın devam ediyor. Bitlis merkeze bağlı Küllüce köyünde yaşayan vatandaşlar, bir yandan mevcut kar ve soğukla mücadele ederken, diğer yandan önümüzdeki yılın kışına hazırlık yapıyor. Bölge halkının en önemli ısınma ve pişirme kaynağı olan "tezek", köydeki dayanışma ruhuyla (imece) üretiliyor.

Ağıllar Temizleniyor, Yakıt Üretiliyor

Kış boyunca kapalı alanlarda beslenen hayvanların ağıllarda biriken dışkıları, köylüler için sadece bir atık değil, aynı zamanda değerli bir enerji kaynağı. Kar kalınlığının yer yer metreyi bulduğu köyde, vatandaşlar sırayla birbirlerinin ağılına giriyor.

Süreç oldukça zahmetli:

Ağıl tabanında sıkışan gübreler küreklerle kalıplar halinde kesiliyor.

El arabalarına yüklenen bu kalıplar, ağıl dışındaki boş alanlara taşınıyor.

Burada düzgünce istiflenen tezekler, yaz güneşinde kurumaya bırakılıyor.

Hem İş Hem Eğlence: Türküler Yorgunluğu Alıyor

Bu zorlu fiziksel aktivite, Küllüce köyünde bir sosyal etkinliğe dönüşmüş durumda. "Bugün bana, yarın sana" mantığıyla hareket eden köylüler, her gün farklı bir komşunun işini bitirmek için toplanıyor. Çalışmayı daha keyifli hale getirmek isteyen köy sakinleri, el arabalarını sürerken hep bir ağızdan Kürtçe türküler söylüyor. Bu sayede hem işler daha hızlı bitiyor hem de komşuluk ilişkileri pekişiyor.

"Yazın Kuruyacak, Kışın Yanacak"

Köy sakinlerinden Şehmus Atalay, bu geleneğin atalarından miras kaldığını ve ekonomik bir zorunluluk olduğunu belirtti. Atalay, "Yaz aylarında tam kuruması için tezekleri şimdiden ağılın dışına çıkarıp istifliyoruz. Güneşle birlikte taş gibi sertleşen bu tezekler, önümüzdeki kış sobalarımızı ve ekmek pişirdiğimiz tandırlarımızı ısıtacak" dedi.

Sürdürülebilir Bir Döngü

Şehir insanı için şaşırtıcı olsa da, tezek kullanımı kırsal kalkınmanın ve geri dönüşümün en ilkel ama en etkili yöntemlerinden biri. Hayvansal atıkların yakıta dönüşmesi, köylüyü kömür masrafından kurtarırken, külü de tarlalara gübre olarak geri dönüyor. Bitlis’in sert ikliminde tezek, sobalarda kömürden daha uzun süre kor (ısı) tutmasıyla biliniyor.

Editörün Notu: "Modern dünyada enerji krizleri ve doğalgaz faturaları konuşulurken, Anadolu'nun kırsalında 'biyokütle enerjisi' diyebileceğimiz tezek kullanımı, hayatın rasyonel bir gerçeği olarak varlığını sürdürüyor. Küllüce köyündeki bu manzara, sadece bir yakıt hazırlığı değil; yardımlaşma (imece) kültürünün hala ne kadar canlı olduğunun kanıtıdır. Şehirlerde komşu komşuyu tanımazken, orada insanlar birbirinin ahırını temizleyip yükünü hafifletiyor. Tezek, sadece sobayı değil, bu dayanışma ruhuyla gönülleri de ısıtıyor."