Yollar Artık Kendi Kendini Isıtacak: Türk Profesörden "Akıllı Beton" Devrimi

İnönü Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kazım Türk, kış aylarında ulaşımı felç eden buzlanmaya karşı "Isınabilen Beton" geliştirdi. Akıllı sensörlerle donatılan sistem, hava sıcaklığı sıfırın altına düştüğünde otomatik devreye giriyor. Kimyasal tuzlama yerine elektrikle ısınan bu teknoloji, özellikle havalimanı pistleri için büyük umut vadediyor.

Kışın "Kara" Talihi Değişiyor

Türkiye’nin özellikle Doğu Anadolu ve İç Anadolu bölgelerinde kış ayları, ulaşım için tam bir sınavdır. Karayolları ekiplerinin tuzlama çalışmaları, kapanan havalimanları ve kayganlaşan yollardaki kazalar, mevsimin rutini haline gelmiştir. Ancak İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kazım Türk liderliğinde geliştirilen yeni nesil beton teknolojisi, bu ezberi bozmaya hazırlanıyor.

Prof. Dr. Türk, Türkiye’nin coğrafi zorluklarından yola çıkarak geliştirdiği "Isınabilen Beton" projesi ile kar ve buzlanmayı oluşmadan engellemeyi hedefliyor.

Kar Yere Düşmeden Yüzey Isınıyor

Projenin en can alıcı noktası, "reaktif" değil "proaktif" çalışması. Yani kar yağdıktan sonra temizlemek yerine, yağmadan önce önlem alınıyor. Sistem, meteorolojik verileri anlık olarak takip eden bir PLC (Programlanabilir Mantıksal Denetleyici) otomasyonu ile yönetiliyor.

Çalışma prensibi ise şöyle: Hava sıcaklığı donma noktasına yaklaştığında veya kar yağışı sinyali alındığında, sistem otomatik olarak şebeke elektriğini kullanarak betonun içindeki iletkenleri ısıtıyor. Böylece yüzey sıcaklığı artırılıyor ve düşen kar tanesi anında eriyor.

Üç Katmanlı Yüksek Teknoloji

Isınabilen beton, sıradan bir asfalttan çok daha karmaşık ve dayanıklı bir yapıya sahip. Prof. Dr. Türk, sistemin üç ana katmandan oluştuğunu belirtiyor:

Temel Tabaka: En altta 5 santimetrelik yüksek dayanımlı beton.

Isınan Tabaka: Ortada 7,5 santimetrelik, elektriği ileterek ısı üreten özel beton.

Koruyucu Tabaka: En üstte ise güvenliği sağlayan katman.

Bu betonun sadece ısınmadığını, aynı zamanda çok sağlam olduğunu vurgulayan Türk, "Standart inşaat betonları C25-C30 dayanımındayken, biz bu teknolojide C50-C60 seviyelerine ulaştık. İçindeki özel lifler sayesinde darbelere karşı da çok dirençli" diyor.

Ekonomik ve Çevresel Kazanç

Geleneksel karla mücadele yöntemleri (tuz, kimyasal solüsyonlar), hem asfaltı çürütüyor hem de eriyen sularla tarım arazilerine zarar veriyor. Isınabilen beton ise "temiz enerji" kullanarak bu çevresel tahribatı sıfıra indiriyor.

Ekonomik boyutta ise hedef havacılık sektörü. Prof. Dr. Türk, Amerika’daki verilere atıfta bulunarak, rötar yapan bir uçağın dakikalık maliyetinin binlerce lirayı bulduğunu hatırlatıyor. Isıtmalı pistler sayesinde uçuş iptallerinin ve rötarların önüne geçilerek milyarlarca liralık tasarruf sağlanması hedefleniyor.

İlk Hedef: Pistler ve Kritik Kavşaklar

Laboratuvar testlerinde 1x2,5 metrelik plaklarda tam başarı sağlanan sistemin, yakın zamanda kampüs içindeki aktif bir yolda test edilmesi planlanıyor. Öncelikli kullanım alanları ise havalimanı pistleri, tünel girişleri, viyadükler ve kaza riski yüksek kavşaklar olacak.

Editörün Notu: "Prof. Dr. Kazım Türk’ün projesi, 'Akıllı Şehir' konseptinin altyapıya yansımasıdır. Yıllardır kar yağınca yollara tonlarca tuz ve kimyasal döküyoruz. Bu kimyasallar hem araçların alt takımını çürütüyor hem de yeraltı sularını kirletiyor. Asfaltın ömrünü kısaltması da cabası. İlk yatırım maliyeti yüksek gibi görünse de, 'Isınabilen Beton'un uzun vadede sağladığı bakım tasarrufu ve uçuş iptallerini önlemesi, maliyeti fazlasıyla amorti edecektir. Özellikle Sabiha Gökçen veya Esenboğa gibi kışın zorlu geçtiği havalimanlarında, pistin sadece kritik bölümlerine bile uygulanması devrim yaratır."