Pülümür Vadisi’nin "Kara" İncisi: Ekosistemin Dev Koruyucusu

Türkiye’nin biyolojik çeşitlilik açısından en zengin bölgelerinden biri olan Tunceli, yaban hayatının en nadide türlerine ev sahipliği yapmaya devam ediyor. Sarp kayalıkları, derin kanyonları ve el değmemiş doğasıyla Pülümür Vadisi, bu kez dünyanın en büyük yırtıcı kuşlarından biri olan Kara Akbaba (Aegypius monachus) ile gündeme geldi.

Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Tunceli Şubesi görevlisi Murat Özel, rutin arazi taramaları sırasında karlı arazide yiyecek arayan bu dev kuşu fark ederek o anları kayıt altına aldı.

Kanatları Açıldığında Gökyüzü Kararıyor

Kara akbabalar, sadece Türkiye’nin değil, Avrupa ve Asya’nın da en iri kuş türleri arasında yer alıyor. Yetişkin bir bireyin kanat açıklığı 3 metreye kadar ulaşabiliyor. Pülümür’ün beyaz örtüsü üzerinde simsiyah tüyleriyle tezat bir güzellik oluşturan bu kuş, heybetli görüntüsüyle dikkat çekiyor.

DKMP yetkilileri, bu türün bölgede görülmesinin ekosistemin sağlığı açısından büyük bir işaret olduğunu belirtiyor. Çünkü bir bölgede akbaba varsa, orada yaban hayatı döngüsü sağlıklı işliyor demektir.

Neden "Doğanın Çöpçüsü" Deniliyor?

Halk arasında bazen ürkütücü bulunan akbabalar, aslında doğanın en çalışkan "temizlik işçileri" ve "sağlık memurları"dır. Kara akbabalar, ölü hayvan leşlerini ve kemik parçalarını yiyerek beslenirler.

Bu beslenme şekli, doğa için hayati önem taşır:

Hastalık Yayılmasını Önler: Leşlerin çürümesiyle oluşabilecek şarbon, kuduz ve veba gibi bakterilerin doğaya ve su kaynaklarına karışmasını engellerler.

Doğal Geri Dönüşüm: Kemikleri bile sindirebilen güçlü mide asitleri sayesinde, organik atıkları ekosisteme geri kazandırırlar.

Korumak Zorundayız: Kırmızı Listede

Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN), kara akbabayı "Tehdit Altındaki Türler"in yer aldığı Kırmızı Liste’de (Red List) tutuyor. Yaşam alanlarının daralması, tarım ilaçları ve zehirlenmeler nedeniyle sayıları azalan bu türün Tunceli’de kış şartlarında hayatta kalma mücadelesi vermesi, koruma çalışmalarının önemini bir kez daha hatırlatıyor.

Pülümür Vadisi’nde kaydedilen bu görüntüler, Tunceli’nin yaban hayatı potansiyelinin ne denli yüksek olduğunu ve bölgenin "kesin korunacak hassas alan" statüsünün ne kadar yerinde bir karar olduğunu kanıtlıyor.

Editörün Notu: "Çoğu insan 'akbaba' kelimesini duyduğunda, çizgi filmlerden kalma o 'kötücül' imajı hatırlar. Oysa onlar, doğanın en büyük kahramanlarıdır. Eğer akbabalar olmasaydı, doğada ölen hayvanların yaydığı bakteriler ve virüsler, diğer hayvanlara ve hatta insanlara çok daha hızlı bulaşırdı. Onlar, doğanın ücretsiz çalışan belediye temizlik işçileridir. 3 metre kanat açıklığına sahip bir kuşun Pülümür semalarında süzülmesi, o vadinin ne kadar vahşi ve ne kadar canlı olduğunun kanıtı. Murat Bey'in objektifine yansıyan o