Karadeniz’de Son Ustalardan Biri: Değirmen Çarkını O Yapıyor

Giresun’un Espiye ilçesine bağlı Soğukpınar Beldesi’nde yaşayan 66 yaşındaki Yaşar Yılmaz, su değirmeni çarkı yapan son ustalardan biri olarak mesleğini sürdürmeye çalışıyor. Köy değirmenlerinin bulunduğu Kızılkaya Deresi üzerindeki değirmenlerde demir çarkların kısa sürede paslanıp yıpranması üzerine yeniden ahşap çark yapımına yönelen Yılmaz, hem kendi köyünde hem de çevre köylerdeki değirmenler için çark üretiyor.

Yaklaşık 20 yıl önce ilk değirmen çarkını yaptığını söyleyen Yılmaz, bu mesleği eski ustalardan görerek öğrendiğini belirtti.

DEMİR ÇARKLAR DAYANMADI, AHŞAP ÇARKLAR DÖNDÜRDÜ

Eskiden değirmenlerde demir çarkların kullanılmadığını, ustaların tamamen ahşap çark yaptığını anlatan Yılmaz, zamanla metal çarklara geçildiğini ancak bunun uzun ömürlü olmadığını söyledi.

Yılmaz, “Eskiden demir çarklar yoktu, ustalar ahşap çark yapardı. Sonra demir çarka yöneldiler ama kısa sürede paslanıp yıpranıyordu. Değirmenin çarkı kırılınca kızılağaç ağacını yarıp şekil vererek yeniden yaptık ve değirmeni döndürdük” dedi.

BAKIRLI SU DEMİRİ ÇÜRÜTÜYOR

Bölgedeki suyun yapısının da çarkların ömrünü etkilediğini belirten Yılmaz, Kızılkaya bölgesindeki maden nedeniyle sudaki bakır oranının yüksek olduğunu söyledi.

Yılmaz, “Yaz mevsiminde dere sanki kırmızı boyayla boyanmış gibi akıyor. Sudaki bakır oranı yüksek olduğu için metal çarklar kısa sürede çürüyor ve bir yıl içinde kullanılamaz hale geliyor. Bu nedenle ahşap çark yapmaya karar verdik. Ağaçtan yaptığımız çarklar daha dayanıklı oluyor” ifadelerini kullandı.

ESKİ USTALAR ARTIK YOK

Değirmen ustalığının giderek unutulduğunu vurgulayan Yılmaz, kendisinden önce bu işi yapan ustaların artık hayatta olmadığını söyledi.

Mesleği dayısından öğrendiğini belirten Yılmaz, “Dayım bu işin ustasıydı. Kaşık ve kepçe yapardı, değirmen işleriyle uğraşırdı. Biz de onlardan gördük, öğrendik. Bir şeyi görmek önemli ama yapmak için de yetenek gerekiyor” diye konuştu.

SU DEĞİRMENLERİ HALA KULLANILIYOR

Bölgede hayvancılığın yaygın olduğunu söyleyen Yılmaz, su değirmenlerinin hala önemli bir ihtiyacı karşıladığını ifade etti.

Yılmaz, “Köylerde geçim kaynağı genellikle tarım ve hayvancılıktır. Hayvanların yem ihtiyacını karşılamak için yetiştirilen arpa ve mısır değirmenlerde öğütülür. Ayrıca mısır unu elde etmek için de değirmenler kullanılıyor” dedi.

Karadeniz’in köylerinde yıllardır kullanılan su değirmenleri, Yaşar Yılmaz gibi ustaların emeği sayesinde dönmeye devam ediyor.