300 Yıllık Bereket: Vezirköprü'de Tarihi Değirmen Suyla Dönüyor

Samsun’un Vezirköprü ilçesinde dededen toruna aktarılan 3 asırlık su değirmeni, teknolojiye meydan okuyor. 53 yıldır çarkı çeviren Ali Hıdır, ata tohumlarını geleneksel yöntemle öğütüyor.

Vezirköprü ilçesine bağlı Akören Mahallesi’nde, zamana ve teknolojiye direnerek suyun gücüyle dönen bir tarih yatıyor. Yaklaşık 300 yıldır aynı noktada hizmet veren iki taşlı su değirmeni, hem bölgedeki ata tohumlarının korunmasını sağlıyor hem de hayvancılıkla uğraşan köylülerin en büyük yardımcısı olmaya devam ediyor. Değirmenin başında ise ömrünün yarım asırdan fazlasını bu işe adamış 70 yaşındaki Ali Hıdır bulunuyor. Hıdır, dedelerinden miras kalan bu kadim mesleği, tüm ulaşım zorluklarına rağmen büyük bir özveriyle sürdürüyor.

ULAŞIM ÇİLESİ: DEREDEN GEÇİT YOK, EŞEKLE TAŞIMA VAR

Tarihi değirmen, mimari yapısı ve işleyişiyle büyülese de konumu itibarıyla ciddi bir ulaşım sorunuyla karşı karşıya. Derede köprü bulunmadığı için araçların değirmen kapısına kadar yanaşamadığını belirten Ali Hıdır, süreci şu sözlerle özetliyor: "Arabasıyla gelen vatandaşlarımız ürünlerini getiriyor ancak dereyi geçemiyorlar. Biz de mecburen eşeğimizi alıp dere kenarına gidiyoruz, yükleri hayvana yükleyip değirmene taşıyoruz. 53 yıldır bu zorluğu çekiyoruz."

ATA TOHUMU "SARI BUĞDAY" BURADA HAYAT BULUYOR

Değirmenin en büyük özelliği, fabrikasyon üretime girmeyen ve bölgede "Rumeli buğdayı" olarak da bilinen ata tohumu sarı buğdayın burada öğütülmesi. Tamamen organik yöntemlerle un haline getirilen bu buğdayın yanı sıra arpa, buğday ve mısır da hayvan yemi yapılmak üzere taşların arasında eziliyor. Hıdır, "Bölge halkı rençperlikten kazandığını burada yeme dönüştürüyor. Suyumuz 1 kilometrelik kanaldan yüksekten geliyor, çarklara çarpıp taşları döndürüyor. Sistemimiz hala ilk günkü gibi tıkır tıkır işliyor" diyor.

TAŞ DUVARLAR ASIRLIK, ÖĞÜTME TAŞLARI EMANET

Değirmenin dış yapısı 300 yıl önceki orijinal halini korurken, aşınan öğütme taşları zamanla yenileniyor. Yeni taş bulmanın zorluğuna dikkat çeken Ali Hıdır, artık kullanılmayan eski değirmenlerden temin ettiği taşları kendi sistemine entegre ederek üretimin durmamasını sağlıyor. Ali Hıdır’ın tek isteği ise 8 yıldır mücadelesini verdiği köprü talebinin bir an önce sonuçlanması. "Belediyeye dilekçelerimizi verdik, 'sıradayız' diyorlar ama hala bekliyoruz" diyen Hıdır, bu tarihi değerin daha kolay ulaşılabilir olmasını istiyor.

Editör Notu

Vezirköprü'de 300 yıldır dönen o taş, sadece buğdayı değil, aslında bir kültürü öğütüyor. Ali Hıdır’ın dereyi eşekle geçerek verdiği o mücadele, yerel değerlerimize sahip çıkmanın ne kadar zor ama bir o kadar da kıymetli olduğunun kanıtı. 1 kilometrelik su kanalıyla çalışan bu mühendislik harikasının, bir köprü eksikliği yüzünden bu kadar zahmetle ayakta kalması üzücü. Umuyoruz ki yetkililer bu "sırayı" biraz öne alır ve 300 yıllık tarihe giden yol kısalır.

Siz hiç geleneksel bir su değirmeninden çıkan unun tadına baktınız mı? Yerel mirasların korunması için yerel yönetimlerin daha aktif rol alması gerektiğini düşünüyor musunuz? Yorumlarda buluşalım.