Rusya’da 100 Milyon Kişiye "WhatsApp" Şoku: Dijital Perde Tamamen Kapanıyor mu?

WhatsApp, Rus hükümetinin uygulamayı ülkede tamamen engellemeye çalıştığını açıkladı. Amaçlarının kullanıcıları "devlete ait gözetleme uygulamalarına" yönlendirmek olduğunu belirten şirkete, Kremlin Sözcüsü Peskov’dan "Mevzuata uymayanın şansı yok" yanıtı geldi.

Dijital Savaşta Yeni Cephe: WhatsApp ve Kremlin Karşı Karşıya

Ukrayna savaşıyla başlayan ve teknoloji dünyasına sıçrayan Rusya-Batı gerilimi, dünyanın en popüler mesajlaşma uygulaması WhatsApp’ı hedef tahtasına oturttu. ABD merkezli teknoloji devi Meta’nın bünyesinde bulunan WhatsApp, Rusya’daki operasyonlarının "fişinin çekilmek üzere olduğu" uyarısında bulundu.

Şirketten yapılan çarpıcı açıklamada, Rus hükümetinin WhatsApp’ı ülkede "tamamen engellemeye çalıştığı" belirtildi. WhatsApp yönetimi, bu hamlenin arkasındaki asıl nedenin sansür değil, "yönlendirme" olduğunu savunuyor. İddiaya göre Moskova yönetimi, ülkedeki 100 milyondan fazla WhatsApp kullanıcısını, veri gizliliği şaibeli olan ve devlet tarafından kontrol edilen yerli mesajlaşma uygulamalarına (özellikle MAX adlı uygulamaya) geçmeye zorluyor.

Açıklamada, "100 milyondan fazla kullanıcının özel ve güvenli iletişimden mahrum bırakılmaya çalışılması, geriye doğru atılmış büyük bir adımdır. Bu durum, Rusya’daki insanların güvenliğinin azalmasına yol açabilir" ifadelerine yer verildi.

Kremlin’den "Uyum Sağla ya da Git" Resti

WhatsApp’ın bu çıkışına Moskova’dan yanıt gecikmedi. Kremlin Sarayı Sözcüsü Dmitriy Peskov, konuyu "ulusal güvenlik ve yasal mevzuat" çerçevesinde değerlendirdi. Peskov, Batılı teknoloji şirketlerinin Rusya’da faaliyet gösterebilmesi için "diyaloğa açık olması ve yasalara uyması" gerektiğini vurguladı.

Peskov, "Eğer şirket (Meta) uzlaşmaz bir tutum sergiler ve Rus mevzuatına uyum sağlamaya hazır olmadığını gösterirse, o zaman Rusya pazarında hiçbir şansı yok" diyerek kapıları kapatabileceklerinin sinyalini verdi.

Süreç Nasıl Bu Noktaya Geldi?

Rusya’nın internet düzenleme kurumu Roskomnadzor, geçtiğimiz Ağustos ayında WhatsApp’a yönelik kısıtlamaların ilk adımını atmıştı. Kurum, WhatsApp ve benzeri yabancı platformları, "dolandırıcılık ve terörizm" soruşturmalarında Rus kolluk kuvvetleriyle veri paylaşmamakla suçluyor.

Aralık ayında dozajı artıran Roskomnadzor, uygulamanın "terör eylemleri düzenlemek, fail devşirmek ve yasa dışı faaliyetler için kullanıldığı" gerekçesiyle kademeli kısıtlama kararı almıştı.

Meta Zaten "Terör Örgütü" Listesinde

Aslında Meta (eski adıyla Facebook) ile Rusya arasındaki ipler 2022 yılında kopmuştu. Rusya, 2022’de Meta’yı "terör ve aşırılık yanlısı örgüt" listesine almıştı. O tarihten bu yana Facebook ve Instagram ülkede yasaklı durumda ve Rus vatandaşları bu platformlara sadece VPN (Sanal Özel Ağ) üzerinden erişebiliyor. WhatsApp ise bugüne kadar "haberleşme aracı" olduğu gerekçesiyle bu yasakların dışında tutulmuştu. Ancak son gelişmeler, sıranın WhatsApp’a geldiğini gösteriyor.

Alternatif: Yerli Uygulama "MAX"

Batılı platformları engelleyen Rusya, boşluğu yerli yazılımlarla doldurmaya çalışıyor. Snapchat, YouTube, Instagram ve Facebook’a erişimi kısıtlayan yetkililer, halkı "MAX" adlı yerli mesajlaşma uygulamasını kullanmaya teşvik ediyor. WhatsApp’ın tamamen yasaklanması durumunda, milyonlarca kullanıcının bu platforma veya Telegram’a kayması bekleniyor.

Editörün Notu: "Bu olay, küresel internetin (World Wide Web) parçalanarak 'Splinternet'e (Bölünmüş İnternet) dönüşmesinin en somut örneğidir. Rusya, Çin modelini izleyerek kendi dijital ekosistemini kurmaya ve veriyi ülke içinde tutmaya çalışıyor. WhatsApp'ın 'Uçtan Uca Şifreleme' özelliği, devletlerin mesajları okumasını engellediği için otoriter yönetimler tarafından her zaman bir tehdit olarak görülmüştür. Eğer Rusya WhatsApp'ı tamamen yasaklarsa, bu sadece bir uygulamanın kapanması değil, Rus halkının küresel iletişim ağından bir adım daha koparılması anlamına gelecektir. VPN kullanımı Rusya'da rekor kırmaya devam edecektir."