Karadeniz'de 'Sessiz Katil' Operasyonu: 10 Bin Ton Atık Toplandı

Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) bilim insanları, deniz ekosistemini tehdit eden 'hayalet ağlar' için yapay zeka ve su altı robotlarını devreye alıyor. ROWER projesiyle denizin altı anbean izlenecek.

Karadeniz’in derinliklerinde "sessiz katil" olarak adlandırılan ve balıkçıların denizde bıraktığı atık ağlar, biyoçeşitliliği yok etmeye devam ediyor. Trabzon merkezli yürütülen BlackNETs projesinin başarısının ardından, ekosistemi restore etmeyi hedefleyen devasa bir adım daha atıldı. Avrupa Birliği destekli yeni "ROWER" projesiyle, Karadeniz’in altındaki hayalet ağlar hem temizlenecek hem de bu ağların ekosisteme verdiği zararlar en ileri teknolojik imkanlarla raporlanacak. 14 ülkeden 34 ortağın yer aldığı 12 milyon avro bütçeli bu dev proje, Karadeniz’de bugüne kadar yapılmış en kapsamlı restorasyon çalışması olma özelliğini taşıyor.

YAPAY ZEKA VE ROBOTLAR DERİNLİKLERDE

Projenin en dikkat çeken yönü, hayalet ağların tespiti ve çıkarılmasında kullanılacak olan inovatif yöntemler. Su altı robotları (ROV) aracılığıyla ağların yerleri nokta atışı tespit edilirken, geliştirilecek özel su altı araçlarıyla bu atıklar ekosisteme en az zarar verecek şekilde yüzeye çıkarılacak. KTÜ Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi’nden Doç. Dr. Rafet Çağrı Öztürk, stereo kamera sistemleri ve yapay zeka destekli izleme yöntemleriyle canlı çeşitliliğinin 4 yıl boyunca takip edileceğini belirterek, "Asıl amacımız Karadeniz'de ekosistem restorasyonu sağlamak ve kirliliği minimize etmek" dedi.

KİLOMETRELERCE UZUNLUKTA AĞLAR VAR

KTÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr. Coşkun Erüz, Karadeniz’de durumun ciddiyetine dikkat çekerek çarpıcı veriler paylaştı. Geçtiğimiz süreçte 10 bin ton hayalet ağ toplandığını ancak bunun sadece "buzdağının görünen kısmı" olduğunu ifade eden Erüz, "Karadeniz'de uzunluğu kilometrelere varan terk edilmiş ağlar bulunuyor. Bu ağlar denizde kaldığı sürece kontrolsüz avlama yapmaya devam ediyor, habitata zarar veriyor ve zamanla parçalanarak mikroplastiğe dönüşüyor" uyarısında bulundu. Proje kapsamında bilim dünyası, özel sektör, belediyeler ve balıkçıların koordineli bir eylem planı içinde çalışması hedefleniyor.

TİTİZ BİR EKOSİSTEM İZLEME SÜRECİ

ROWER projesi ile sadece temizlik değil, aynı zamanda "habitat iyileştirme" çalışmaları da yapılacak. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın katkısıyla belirlenen pilot bölgelerde, koruma altına alınması gereken ekolojik sahalar titizlikle taranacak. Geleneksel yöntemlerin dışına çıkılarak uygulanacak tekniklerle, hayalet ağların etkileri sıfıra indirilmeye çalışılacak. 2026’da tamamlanan BlackNETs verilerinin üzerine inşa edilen bu yeni süreç, Karadeniz’in mavi sularını plastik kirliliğinden arındırarak balık stoklarının ve su altı yaşamının yeniden canlanmasına öncülük edecek.

Editör Notu

Denizin altındaki o devasa ağ yığınları, aslında görünmez birer tuzak. Balıklar, yunuslar ve hatta deniz kuşları bu "hayaletlere" takılarak can veriyor. KTÜ’lü bilim insanlarının yapay zekayı ve robot teknolojisini bu uğurda Karadeniz’e indirmesi, çevre mücadelesinde bir dönüm noktasıdır. 12 milyon avroluk bu yatırım, sadece Karadeniz’i değil, gelecekte soframıza gelecek balığı ve soluduğumuz oksijeni de korumak demektir. Akademinin bu vizyoner duruşunu alkışlıyoruz.

Sizce deniz kirliliğiyle mücadelede teknolojik çözümler ne kadar etkili? Balıkçılıkta kullanılan malzemelerin takibi için daha sert denetimler gelmeli mi? Yorumlarda görüşlerinizi bizimle paylaşın.