İzmir’de ‘Akıllı Uyum’ Dönemi: KURGAN Masaya Yatırıldı

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 1 Ekim 2025 itibarıyla devreye alınan yapay zekâ destekli Kuruluş Gözetimli Analiz Sistemi (KURGAN), İzmir Ticaret Odası ev sahipliğinde düzenlenen toplantıda iş dünyasına tanıtıldı. Vergi denetiminde “akıllı uyum” dönemini başlatan sistemle sahte belge kullanımı ve kayıt dışılıkla mücadelede proaktif bir modele geçilmesi hedefleniyor.

Farklı sektörlerden iş insanlarının yoğun katılım gösterdiği bilgilendirme toplantısında, KURGAN’ın teknik altyapısı, risk analiz mekanizması ve uygulama süreçleri ayrıntılı şekilde ele alındı.

“Kayıtdışılık yüzde 30 seviyelerinde”

Toplantının açılışında konuşan Muhsin Atcı, son iki yılda yoğun denetim sürecine girilmesinin temel nedeninin kayıt dışılık oranının yaklaşık yüzde 30 seviyelerine ulaşması olduğunu belirtti.

Sahte belge kullanımının yaklaşık 30 yıldır Türkiye’nin en önemli mali sorunlarından biri olduğunu vurgulayan Atcı, beyana dayalı vergi sisteminin sağlıklı işlemesi için vergi ahlakının güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Ceza odaklı klasik yaklaşım yerine rehberlik eden ve gönüllü uyumu artırmayı hedefleyen “smart compliance” modeline geçilmesi gerektiğini belirten Atcı, yapay zekâ ve ileri veri analizleri sayesinde reaktif denetimden proaktif denetime geçildiğini söyledi.

Amaç: Kalıcı vergi uyumu

Atcı, KURGAN aracılığıyla potansiyel riskli işlemlerin erken aşamada tespit edilerek mükelleflerin önceden uyarılmasının hedeflendiğini kaydetti. Yeni modelle geçmiş yılların değil, güncel risklerin anlık olarak izleneceğini belirten Atcı, sistemin temel amacının vergi uyumunu kalıcı şekilde artırmak, kamu gelir kayıplarını azaltmak ve adil bir vergi sistemi oluşturmak olduğunu ifade etti.

“Öncelikli kamu politikası olmalı”

Ömer Alanlı ise kayıt dışı ekonomi ve sahte belgeyle mücadelenin öncelikli bir kamu politikası olarak ele alınması gerektiğini vurguladı.

Geçmişte inceleme süreçlerinin 5 yıla kadar uzayabildiğini hatırlatan Alanlı, yeni sistemle riskli mükelleflerin Risk Analiz Merkezi kriterlerine göre hızla tespit edilerek incelemeye sevk edildiğini belirtti. KURGAN sayesinde mükelleflerin olası riskler konusunda önceden uyarıldığını ve hukuki-mali sonuçlara karşı tedbir alma imkânı bulduğunu dile getirdi.

“Öngörülebilirlik sağlayacak”

Serdar Gökhan Arıkan ise KURGAN’ın özel sektör açısından en önemli katkısının öngörülebilirlik olduğunu ifade etti.

Şirketlerin mali verilerinin ileri analiz yöntemleriyle değerlendirilmesi sayesinde risklerin erken aşamada tespit edileceğini belirten Arıkan, sistemin yalnızca kamunun vergi uyumunu artıran bir araç değil, aynı zamanda şirketler için güçlü bir kurumsallaşma mekanizması olduğunu söyledi.

Teknik sunum yapıldı

Toplantıda ayrıca Erhan Selim tarafından KURGAN’ın teknik altyapısı, uygulama aşamaları ve sahte belgeyle mücadeledeki rolüne ilişkin detaylı bir sunum gerçekleştirildi.

KURGAN sistemi; mali ve idari süreçleri sürekli izleyen, muhtemel riskleri erken aşamada tespit eden ve yönetime veri temelli karar desteği sunan bütüncül bir yapı olarak tanımlanıyor. Sistemle birlikte şeffaflık ve hesap verebilirliğin güçlendirilmesi, kaynakların etkin kullanımı ve mevzuata uyumun güvence altına alınması hedefleniyor.