Akdeniz çanağında hızla yok olan pina ve deniz çayırları, İstanbul’un en yoğun sanayi bölgelerinden Tuzla’da görüntülendi. Bilim insanları bulguyu “çok büyük bir şans” olarak değerlendirdi.
İstanbul’un en yoğun endüstriyel bölgeleri arasında yer alan Tuzla’da, deniz ekosistemi açısından son derece kritik öneme sahip pina ve deniz çayırlarının tespit edilmesi bilim dünyasında heyecan yarattı. Tuzla Postane Mahallesi’nde bulunan Tuzla Yelken ve Su Sporları Kulübü iskelesinden yapılan dalışlarda, Marmara Denizi’ne özgü Zostera marina türü deniz çayırı ile nesli Akdeniz genelinde azalan pinalar görüntülendi.
“Bu canlılığı beklemiyorduk”
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Sarı, gönüllü dalgıçların bölgedeki canlılığa ilişkin bildirimleri üzerine ekibiyle Tuzla’ya geldiklerini belirtti. Yapılan dalışların ardından açıklamalarda bulunan Sarı, karşılaştıkları tablo karşısında şaşkınlık yaşadıklarını söyledi.
“Burası İstanbul’un en yoğun endüstriyel alanlarından biri. Açıkçası daha zayıf bir su altı ekosistemi bekliyorduk. Ancak muhteşem bir canlılıkla karşılaştık” diyen Sarı, yaklaşık 25–30 metrekarelik bir alanda deniz çayırlarının ve sağlıklı pina bireylerinin bulunduğunu vurguladı.
Marmara kıyılarının yüzde 60’ında deniz çayırı var
Prof. Dr. Sarı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü desteğiyle yürütülen MAR-ÇAYIR ve MAR-PİNA projeleri kapsamında Marmara Denizi’nin tüm kıyılarının tarandığını hatırlattı. Yaklaşık 1.300 kilometrelik kıyı şeridinde yapılan çalışmalar sonucunda Marmara kıyılarının yüzde 60’ından fazlasında deniz çayırı bulunduğunu ifade etti.
Marmara’da dört farklı deniz çayırı türünün tespit edildiğini belirten Sarı, en yaygın türün Cymodocea nodosa olduğunu, Zostera marina ve Zostera noltii türlerinin daha sınırlı alanlarda, Posidonia oceanica türünün ise Çanakkale ve Erdek Körfezi çevresinde görüldüğünü aktardı.
Kuzey Marmara’da alarm, Tuzla’da umut
Sarı, Marmara Denizi’nin kuzey kıyılarında deniz çayırlarının ciddi baskı altında olduğuna dikkat çekerek, Silivri’den İzmit Körfezi’ne kadar olan hatta büyük ölçüde kayıp yaşandığını söyledi. Dolgu alanları, kirlilik ve yanlış kıyı kullanımı nedeniyle deniz çayırlarının zarar gördüğünü belirten Sarı, Tuzla’da tespit edilen alanın bu nedenle ayrı bir önem taşıdığını vurguladı.
“Burada hem büyük hem yavru pinalar var ve hepsi sağlıklı. Deniz çayırları da sağlıklı. Bu, Tuzlalılar için çok büyük bir şans” ifadelerini kullandı.
Deniz çayırları neden bu kadar önemli?
Deniz çayırlarının ekosistemdeki rolüne dikkat çeken Prof. Dr. Sarı, bir metrekarelik deniz çayırı alanının günde 10 litreden fazla oksijen ürettiğini belirtti. Deniz çayırlarının balıklar ve omurgasızlar için üreme, beslenme ve barınma alanı oluşturduğunu kaydeden Sarı, iklim değişikliğiyle mücadelede de kritik bir işlev üstlendiklerini söyledi.
“Deniz çayırları, tropik ormanlardan 35 kat daha fazla karbon tutar” diyen Sarı, kıyı erozyonunu önlemesi ve suyu berraklaştırması gibi etkileriyle de ekosistemin görünmez kahramanları olduğunu ifade etti.
“Denizinize sahip çıkın” çağrısı
Prof. Dr. Sarı, Tuzla’daki bu küçük ama değerli alanın korunması ve mümkünse genişletilmesi gerektiğini vurgulayarak yerel yöneticilere ve vatandaşlara çağrıda bulundu. “Soluduğumuz havadaki oksijenin yarısı denizlerden geliyor” diyen Sarı, deniz çayırlarının plajlarda rahatsızlık unsuru olarak görülmemesi gerektiğini, basit önlemlerle birlikte korunabileceğini dile getirdi.
Editör Notu
Tuzla’da ortaya çıkan bu tablo, Marmara Denizi’nin hâlâ iyileşme potansiyeline sahip olduğunu gösteriyor. Ancak bu potansiyel, ancak koruma bilinciyle kalıcı bir değere dönüşebilir. Küçük bir deniz çayırı alanı bile, doğru sahiplenildiğinde büyük bir ekosistemi ayakta tutabilir.
Haber Önerisi: İzmir’de Dadaş Sofrası Kuruldu: Herfene Geleneği Aynı Yürek Etrafında Buluşturdu