Her Gün İçiyoruz Ama Fazlası Zararlı mı? Çay ve Kahvenin Bilinmeyen Yüzü

Türkiye’de en çok tüketilen içeceklerin başında gelen çay ve kahve, içerdiği kafein sayesinde özellikle çalışma ve eğitim hayatında vazgeçilmez bir yer tutuyor. Zihinsel uyanıklığı artırması ve yorgunluk hissini azaltması nedeniyle günün her saatinde tercih edilen bu içecekler, doğru miktarlarda tüketildiğinde fayda sağlarken, aşırı tüketildiğinde ise ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.

Bilimsel araştırmalar, belirli miktarlarda alınan kafeinin fiziksel yorgunluğu azalttığını, zihinsel performansı ve konsantrasyonu artırdığını ortaya koyuyor. Kafein, solunum yolları üzerinde de olumlu etki göstererek nefes alışverişini destekliyor; bu yönüyle astım ve benzeri solunum problemlerinde rahatlatıcı bir etki sağlayabiliyor. Sindirim sistemi üzerinde uyarıcı etkisi bulunan kafein, bağırsak hareketlerini artırarak sindirimi kolaylaştırıyor ve safra taşı oluşma riskini azaltabiliyor. Ayrıca düzenli ve ölçülü kafein tüketiminin Parkinson hastalığı gelişme riskini düşürebileceğine dair bulgular da dikkat çekiyor.

Ancak kafeinin faydaları kadar zararları da bulunuyor. Araştırmalar, yüksek miktarda alınan kafeinin vücuda giren vitamin ve minerallerin emilimini azalttığını gösteriyor. Özellikle idrar söktürücü etkisi nedeniyle kalsiyumun vücutta tutulmasını zorlaştıran kafein, uzun vadede kemik sağlığını olumsuz etkileyebiliyor. Kalsiyum eksikliği ise kemik erimesi ve kırık riskinin artmasına neden olabiliyor.

Gün içerisinde fazla miktarda ya da geç saatlerde tüketilen çay ve kahve, uyku düzenini bozarak uykusuzluğa ve uyku kalitesinin düşmesine yol açıyor. Aşırı kafein alımı aynı zamanda kalp ritim bozuklukları, hızlı kalp atışı ve göğüs çarpıntısı gibi şikâyetleri de beraberinde getirebiliyor. Hamilelik döneminde ise kafein tüketiminin bebek gelişimini olumsuz etkilediği ve özellikle gebeliğin 3 ile 6’ncı ayları arasında düşük riskini artırdığı biliniyor.

Uzmanlar, çay ve kahve tüketiminde en kritik noktanın günlük kafein miktarının aşılmaması olduğuna dikkat çekiyor. Yetişkinler için önerilen günlük kafein sınırı yaklaşık 300 miligram olarak belirtiliyor. Bir fincan filtre kahvede 135–200 mg, bir çay bardağı demleme siyah çayda ise 40–80 mg kafein bulunuyor. Bu nedenle günlük tüketimin 2 fincan filtre kahve veya 4 çay bardağını aşmaması öneriliyor.

Kafeinli içeceklerin mümkünse sabah ve öğle saatlerinde tüketilmesi, akşam saatlerinden sonra ise sınırlandırılması gerektiği vurgulanıyor. Ayrıca kafeinin idrar yoluyla su kaybına neden olması sebebiyle, gün içerisinde en az 3 litre su tüketilmesi sağlık açısından büyük önem taşıyor.

EDİTÖR NOTU

Bu haberin satırlarını hazırlarken şunu bir kez daha gördüm: Çay ve kahve hayatımızdan çıkmayacak ama kontrolsüz tüketim sessiz bir risk oluşturuyor. Günlük alışkanlıklarımızı küçük ölçülerle düzenlemek, uzun vadede büyük sağlık sorunlarının önüne geçebilir. Bir fincan fazla kahvenin bedeli bazen sandığımızdan ağır olabiliyor.

Haber Önerisi: Başkentray Yenikent’e Uzuyor: Ankara’da Raylı Ulaşımda Yeni Dönem