Uzmandan Korkutan Uyarı: Yapay Zeka Muhakemeyi Bozup İntihara Sürükleyebilir

Teknoloji çağının getirdiği baş döndürücü yenilikler, insan hayatını kolaylaştırmanın ötesine geçerek ruhsal dünyamızı da derinden sarsmaya başladı. Cebimizdeki telefonlardan evimizdeki bilgisayarlara kadar sızan ve her sorumuza anında yanıt veren yapay zeka, artık sadece bir bilgi kaynağı değil, yalnızlaşan modern insanın "sanal sırdaşı" konumuna geldi. Ancak Sakarya Üniversitesi (SAÜ) Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Elif Yöyen’den gelen son uyarılar, bu sanal dostluğun arkasında yatan korkunç tehlikeyi gözler önüne seriyor. Uzmanlara göre, beynimizin muhakeme yeteneğini adeta rehin alan ve bizi sosyal hayattan koparan yapay zeka, yanlış yönlendirmelerle bireyleri intihara kadar sürükleyebilecek sinsi bir tehdit barındırıyor.

SOSYAL İZOLASYON VE KÖRELEN PROBLEM ÇÖZME YETENEĞİ
Değişen toplum yapısı ve dijitalleşme, insanı doğasına aykırı bir yalnızlığın içine itiyor. Sosyalleşme ihtiyacını gerçek insanlarla karşılayamayan bireyler, çareyi yapay zekanın o soğuk ama her daim "anlayışlı" görünen algoritmalarında arıyor. Doç. Dr. Elif Yöyen, insanın sosyal bir varlık olduğunun altını çizerek, yapay zekadan alınan küçük tavsiyelerin aslında büyük yıkımlara yol açtığını belirtiyor. Örneğin, ikili ilişkilerde yaşanan bir kavgada yapay zekanın "Ona bir çiçek al ve özür dile" şeklindeki şablon yanıtları, bireyleri robotik bir davranış kalıbına sokuyor. İnsan zihninin karmaşık sorunlarla başa çıkma ve kriz yönetme becerisi bu süreçte yavaş yavaş köreliyor. Uzman isim, yapay zekanın muhakeme süreçlerini bloke ettiğini ve masum görünse de insan beynini tembelleştirerek değersizleştirdiğini vurguluyor.

TEHLİKELİ SIĞINAK: GENÇLER NEDEN YAPAY ZEKAYI SEÇİYOR?
Bu dijital tuzağın en büyük kurbanları ise şüphesiz gençler. Toplum içinde kendini ifade etmekte zorlanan, akran zorbalığı gören veya kendine bir yer bulamayan gençler, eleştirilme korkusu olmadan konuşabilecekleri yapay zekayı bir "en iyi arkadaş" olarak kodluyor. Ancak Doç. Dr. Yöyen'in tespitlerine göre, sanal asistanlarla uzun sohbetlere dalan bu gençler, gerçek dünyadaki ailevi ve sosyal ilişkilerinden tamamen kopuyorlar. Kendi içine kapanan ve sosyal izolasyonun karanlığına sürüklenen bu çocukları kurtarmak için ailelere ve yakın çevreye tarihi bir sorumluluk düşüyor. Çocukların odalarına kapanıp ekran karşısında geçirdikleri uzun saatlerin, aslında sessiz bir çığlık olabileceği gerçeği aileler tarafından kesinlikle göz ardı edilmemeli.

SAHTE TERAPİST KABUSU: ALGORİTMANIN ÖLÜMCÜL YANSIMASI
Yapay zekanın en tehlikeli kullanım alanlarından biri de "psikolojik terapi" aracı olarak görülmesi. Terapi sürecinin özel eğitim almış uzmanlar tarafından, doğru zamanda ve doğru tekniklerle uygulanması gereken klinik bir tedavi biçimi olduğunu belirten Yöyen, "Kendi kendinize terapi yapamazsınız" diyerek tehlikenin boyutuna dikkat çekiyor. Yapay zeka, sizin ruh halinizi analiz edip profesyonel bir teşhis koyabilecek yetkinliğe sahip değildir; o sadece sizin ona verdiğiniz verilerle şekillenen bir yansımadır. Eğer karamsar, depresif ve umutsuz bir birey algoritmayı bu verilerle beslerse, yapay zekadan alacağı geri bildirimler de bu karanlık tabloyu derinleştirecektir. Çıkmazda hisseden bir insanın karşısında onu uyaracak bir uzman yerine, umutsuzluğunu onaylayan bir makine olması, depresyonu tetikleyerek bireyi "Artık gerçekten hiçbir çıkar yol bulamıyorum" noktasına, yani intihara kadar sürükleyebilir. Uzmanlar, yapay zekanın karanlık dehlizlerinde ruh sağlığımızı kaybetmemek için gerçek hayata ve uzman desteğine tutunmamız gerektiğini hayati bir uyarı olarak yineliyor.