Tozla Bulaşan Ölümcül Tehlike: Uzmandan Kritik Hantavirüs Uyarısı

Kırsal bölgelerin sessizliğinde ve uzun süre kapalı kalmış depoların tozlu raflarında, insan gözünün göremeyeceği kadar küçük ama bir o kadar da ölümcül bir tehlike pusuda bekliyor. Medicana Bursa Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Dr. Tülay Şener Özvatan, havaların ısınması ve tarımsal faaliyetlerin artmasıyla birlikte kemirgenlerden insanlara bulaşan Hantavirüs tehlikesine karşı hayati uyarılarda bulundu. Özellikle çiftçiler, liman işçileri ve depo çalışanları için adeta sessiz bir katil olan bu virüs, basit hijyen kurallarının ihmal edilmesi durumunda telafisi imkansız sonuçlar doğurabiliyor.

KORE SAVAŞI'NDAN GÜNÜMÜZE UZANAN GİZEMLİ HASTALIK
Hantavirüsün tıp dünyasındaki yolculuğu aslında sanıldığından çok daha eskilere dayanıyor. Dr. Özvatan’ın paylaştığı tarihi verilere göre, virüsün izlerine ilk olarak MS 960 yıllarında kaleme alınan antik Çin tıbbi metinlerinde rastlanıyor. Ancak bu gizemli hastalığın modern tıp literatürüne resmi olarak girmesi, 1950-1953 yılları arasındaki Kore Savaşı döneminde askerler arasında hızla yayılan ve paniğe neden olan "Kore Kanamalı Ateşi" vakalarıyla gerçekleşti. Bilim insanlarının bu görünmez düşmanı laboratuvar ortamında bir kemirgenden izole etmeyi başarması ise ancak 1978 yılında, yine Kore'de mümkün olabildi.

TEMASA GEREK YOK: TOZLU HAVAYI SOLUMAK BİLE YETİYOR
Virüsün en ürkütücü yanı ise bulaşma şeklinin son derece sinsi olması. Hastalığın temel kaynağını fare, sıçan ve hamster gibi kemirgenlerin oluşturduğunu belirten uzmanlar, tehlikenin boyutlarına dikkat çekiyor. Hantavirüs, enfekte olmuş bu hayvanların idrar, dışkı ve tükürüklerinde barınıyor. Sanılanın aksine, hastalığa yakalanmak için bir kemirgen tarafından ısırılmaya ya da atıklara doğrudan dokunmaya gerek yok. Bu kurumuş atıkların havaya karışan tozlarını solumak, virüsün solunum yolları aracılığıyla vücuda girmesi için yeterli oluyor. İnsandan insana bulaşma ihtimali ise yok denecek kadar az; dünya tarihinde bu durum ilk ve nadir bir örnek olarak 1996 yılında Arjantin’deki lokal bir salgında kayıtlara geçmişti.

TÜRKİYE'DE BÖBREKLERİ VURUYOR: YILDA 15 VAKA KAYDEDİLİYOR
Dünya genelinde iki farklı klinik tabloyla ortaya çıkan Hantavirüs, coğrafyaya göre farklı organları hedef alıyor. Hastalığın Amerika kıtasındaki tipi akciğerleri tahrip ederek çok daha yüksek ölüm oranlarına ulaşırken; Avrupa, Asya ve Afrika kıtalarında görülen varyantı ise daha çok böbrek yetmezliği ile kendini gösteriyor. Türkiye, bu sinsi virüsle ilk kez 1997 yılında İzmir'den rapor edilen vakalarla tanıştı. Hafızalara kazınan ilk büyük salgın ise 2009 yılında Zonguldak ve Bartın hattında patlak verdi; o dönem hastalanan 31 kişiden 2'si maalesef hayatını kaybetti. Günümüzde ise Türkiye genelinde her yıl ortalama 10-15 Hantavirüs vakası tespit edilmeye devam ediyor ve ülkemizdeki vakalar ağırlıklı olarak böbrek tutulumuyla seyrediyor.

TEDAVİSİ YOK, TEK SİLAH MASKE VE HAVALANDIRMA
Vücuda girdikten sonra kuluçka süresi ortalama 21 gün süren, ancak bu sürenin bağışıklık sistemine bağlı olarak 8 haftaya kadar da uzayabildiği bilinen hastalığın, tıp dünyasında henüz kesin bir tedavisi veya ilacı bulunmuyor. Hastaneye yatırılan vakalara sadece organ fonksiyonlarını korumaya yönelik yaşamsal destek tedavisi uygulanabiliyor. Kesin bir çarenin olmaması, önleyici tedbirleri hayati kılıyor. Dr. Özvatan; tarım ve hayvancılıkla uğraşanların, liman işçilerinin, haşere kontrol ekiplerinin ve eski binalarda temizlik yapanların büyük risk altında olduğunu belirterek altın değerindeki şu kuralı hatırlatıyor: "Kemirgen dışkısı bulunma ihtimali olan eski bir depo, bodrum ya da kulübeye girdiğinizde, temizliğe başlamadan önce mekanı mutlaka iyice havalandırın ve içeriye maskesiz, eldivensiz adım atmayın."