Nemrut Dağı’nın Zirvesindeki Gizem: Tanrı Kralın Ölümsüz Mirası

Adıyaman’ın Kahta ilçesinde, 2 bin 150 metre yükseklikte Nemrut Dağı’nın zirvesinde yer alan Nemrut Ören Yeri, Anadolu’nun en etkileyici arkeolojik alanları arasında bulunuyor. Kommagene Krallığı’nın en ünlü hükümdarı I. Antiochos Theos tarafından yaptırılan anıt mezar ve devasa heykeller, Helenistik dönemin görkemini günümüze taşıyor.

Yaklaşık 200 yıl boyunca bölgede hüküm süren Kommagene Krallığı’nın en güçlü ismi olan I. Antiochos’un MÖ 70–32 yılları arasında tahtta olduğu kabul ediliyor. Kendisini “tanrı-kral” ilan eden Antiochos, henüz hayattayken adını ölümsüzleştirmek amacıyla Nemrut Dağı’nın zirvesinde benzersiz bir kutsal alan inşa ettirdi. Bu alan, anıtsal bir tümülüs ile onu çevreleyen doğu, batı ve kuzey teraslarından oluşuyor.

Kralın anıt mezarı olduğu bilinen tümülüs, küçük kırma taşlar ve çakıl yığınlarından oluşturulmuş yapay bir tepe niteliği taşıyor. Günümüzde yaklaşık 50 metre yüksekliğe ve 150 metre çapa sahip olan tümülüsün altında kralın mezar odasının bulunduğu düşünülse de, bugüne kadar bu odaya ulaşılamadı. Yazıtlarda mezarın burada olduğu belirtilirken, kemiklerin ya da küllerin ana kayaya oyulmuş bir odada koruma altına alındığı tahmin ediliyor.

Nemrut Dağı’nın simgesi haline gelen dev heykeller, tümülüsün doğu, batı ve kuzey teraslarına yayılmış durumda. En iyi korunmuş alan olan doğu terasında, Greko-Pers üslubunda yapılmış tanrı heykelleri dikkat çekiyor. Yaklaşık 8–10 metre yüksekliğindeki bu heykeller, tahtlarına oturur biçimde tasarlanmış olsa da günümüzde gövdeleri kısmen yıkılmış, başları ise önlerinde sıralanmış halde bulunuyor.

Heykellerde soldan sağa doğru tanrı-kral I. Antiochos, Kommagene’nin ana tanrıçası Kommagene, baş tanrı Zeus, Apollon ve Herakles yer alıyor. Her iki uçta bulunan aslan ve kartal figürleri ise krallığın yeryüzü ve gökyüzü hâkimiyetini simgeliyor. Heykellerin arkalarında, Kral I. Antiochos’un dini ve sosyal içerikli vasiyetnamesi olan 237 satırlık kitabeler bulunuyor.

Batı terasında tanrılarla tokalaşma kabartmaları ve ünlü aslanlı horoskop figürü yer alırken, kuzey terası doğu ve batı teraslarını birbirine bağlayan yaklaşık 180 metre uzunluğunda bir tören yolu olarak öne çıkıyor.

Nemrut Dağı, sahip olduğu tarihi ve kültürel değer nedeniyle 1987 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınarak tüm insanlığın ortak mirası olarak tescillendi.

Editör Notu

Nemrut Dağı’nı özel kılan yalnızca dev heykelleri değil, bir kralın ölümsüzlüğe duyduğu inancın taşa kazınmış hali olması. Bu haberi hazırlarken, binlerce yıl önce Nemrut’un zirvesinde kurulan bu kutsal alanın hâlâ insanları hayran bırakmasının tesadüf olmadığını bir kez daha gördüm. Nemrut, geçmişin ihtişamını bugüne taşıyan nadir miraslardan biri.

Haber Önerisi: Sabah Uyanan Gözlerine İnanamadı: Güneydoğu'nun İncisi Buz Kesti