1300 Yıllık Figürlü Ekmekler Gün Yüzüne Çıkıyor

Karaman’da bulunan Topraktepe (Eirenepolis) Antik Kenti’nde yürütülen arkeolojik kazılar, Anadolu’nun erken Hristiyanlık dönemine ışık tutan son derece nadir bir buluntuyu ortaya çıkardı. 2023 yılında yapılan kazılarda M.S. 7 ve 8’inci yüzyıllara tarihlenen, kömürleşmiş halde günümüze ulaşmış 5 adet somun ekmek bulundu. Aradan geçen yaklaşık 1300 yıla rağmen şekillerini büyük ölçüde koruyan bu ekmekler, Anadolu arkeolojisi açısından eşine az rastlanır bir keşif olarak değerlendiriliyor.

Kazı çalışmalarının ardından ekmekler, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’ne bağlı Ankara Restorasyon ve Konservasyon Bölge Laboratuvarı’na götürüldü. Burada yürütülen titiz bilimsel ve teknik çalışmalar sonucunda, ekmeklerin konservasyon ve restorasyonu iki yıl süren bir Ar-Ge süreciyle tamamlandı.

Yapılan incelemelerde, somunlardan birinin üzerinde Yunanca “Kutsal İsa’ya şükranla” yazısı ile birlikte, klasik Pantokrator betimlemelerinden farklı olarak ‘Ekici’ ya da ‘Çiftçi İsa’ olarak tanımlanan nadir bir Hz. İsa figürünün yer aldığı belirlendi. Diğer dört ekmekte ise yüzeye baskı yöntemiyle işlenmiş Malta haçı motifleri tespit edildi. Uzmanlar, bu ekmeklerin erken Hristiyan ritüellerinde kullanılan süslü arpa somunları, yani komünyon ekmekleri olduğunu değerlendiriyor.

Ankara Restorasyon ve Konservasyon Bölge Laboratuvarı Müdürü Kimyager Mustafa Cengiz Özduygulu, ekmeklerin Atom Enerjisi Kurumu’nda analiz edildiğini belirterek, bu figürlü ekmeklere bugüne kadar hiçbir bilimsel yayında rastlanmadığını vurguladı. Özduygulu, ekmeklerin bereket, koruma ve tılsım amaçlı olarak tahıl ambarlarına bırakılmış olabileceğini, mayasız ve kalıpla basılarak üretilmiş olmalarının ise onları benzersiz kıldığını ifade etti.

Restoratör konservatör İlknur Elyıldırım ise ekmeklerin ilk etapta tanımlanamadığını, kazı ekibinin bilinçli müdahalesi sayesinde nemli ve topraklı halde laboratuvara ulaştırıldığını aktardı. Elyıldırım, Türkiye’de ve dünyada benzer bir konservasyon çalışmasının bulunmadığını, bu nedenle iki yıl süren sürecin tamamen deneme, test ve bilimsel gözleme dayandığını belirtti.

Yangın ya da yüksek ısıya maruz kalarak karbonlaşan ve bu sayede günümüze ulaşan ekmeklerin, Anadolu’da şimdiye kadar en iyi korunmuş örnekler olduğu ifade ediliyor. Restorasyon çalışmaları tamamlanan eserlerin, yakın zamanda sergilenerek ziyaretçilerle buluşturulması planlanıyor.

Editör Notu

Bu buluntu, ekmeğin yalnızca bir besin değil; inanç, ritüel ve sembol dünyasının da merkezinde yer aldığını gösteriyor. Karaman’dan çıkan bu 1300 yıllık somunlar, Anadolu’nun kültürel sürekliliğine dair sessiz ama güçlü bir tanıklık sunuyor.

Haber Önerisi: GIDA TERÖRİSTLERİNE GEÇİT YOK! Bir ayda 140 milyon liralık ceza kesildi