Soğuk Hava Tehlikesi: Uzmanlar İlkbahar Donlarına Karşı Uyarıyor
Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüsnü Demirsoy, son yıllarda artan soğuk hava dalgaları ve don olaylarının tarımsal üretim üzerindeki etkilerini değerlendirdi. Demirsoy, özellikle ilkbahar donlarının meyve yetiştiriciliğinde ciddi ekonomik kayıplara yol açtığını vurguladı.
Soğuk Hava ve Tarımsal Risk
Küresel iklim değişikliğiyle birlikte hava koşullarında ani ve sert değişimlerin daha sık yaşandığına dikkat çeken Prof. Dr. Demirsoy, don olaylarının bitkiler, meyve ağaçları ve ürün verimi üzerinde doğrudan etkili olduğunu ifade etti. Soğuk havanın, özellikle bitkilerin aktif gelişim dönemlerinde ortaya çıkmasının riski artırdığını belirtti.
İlkbahar Donları Büyük Kayıplara Yol Açıyor
Demirsoy’a göre tarım açısından en kritik dönem, bitkilerin uyanma süreci olan ilkbahar ayları. Bu dönemde bitki bünyesindeki su miktarının artması, dona karşı hassasiyeti yükseltiyor. Prof. Dr. Demirsoy, “Değişik iklim faktörleri, özellikle soğuk ve don olayları meyve yetiştiriciliğini ekonomik açıdan ciddi biçimde etkilemektedir. Bunlar içinde en fazla zarara yol açan ise ilkbahar donlarıdır. Asıl büyük kayıplar bu dönemde yaşanır” dedi.
Don Bitkiye Nasıl Zarar Veriyor?
Zirai donun, sıcaklığın sıfır derecenin altına düşmesiyle birlikte bitki hücreleri çevresindeki suyun donması sonucu meydana geldiğini belirten Demirsoy, süreci şu sözlerle anlattı:
“Önce hücreler arası boşluktaki su donar, ardından hücre içinden dışarıya doğru su çıkışı olur. Sıcaklık daha da düştüğünde hücre içi donmalar başlar, hücre duvarları parçalanır ve geri dönüşü olmayan hasarlar oluşur.”
Elma ve armut gibi ılıman iklim meyvelerinin kışın eksi 15-20 derecelere dayanabildiğini söyleyen Demirsoy, asıl tehlikenin kış değil ilkbahar donları olduğunu vurguladı.
Türkiye ve Dünya İçin Ortak Risk
Don olaylarının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını belirten Prof. Dr. Demirsoy, dünyanın birçok bölgesinde tarımsal üretimin bu riskle karşı karşıya olduğunu söyledi. Açık ve bulutsuz gecelerde don riskinin daha yüksek olduğuna dikkat çeken Demirsoy, sisli ve bulutlu havalarda don etkisinin sınırlı kaldığını ifade etti.
Üreticiler Hangi Önlemleri Almalı?
Üreticilere önemli uyarılarda bulunan Demirsoy, dona karşı en etkili yöntemlerden birinin yağmurlama ve sisleme sulama olduğunu belirtti. “1 gram suyun donmasıyla yaklaşık 80 kalori ısı açığa çıkar. Bu da ağaçların sıcaklığını koruyarak 4-5 derecelik avantaj sağlar” dedi. Ancak bu uygulamanın don süresince kesintisiz devam etmesi gerektiğinin altını çizdi.
Ayrıca sonbaharda aşırı sulama ve azotlu gübrelemeden kaçınılması, don çukuru olarak bilinen alanlara bahçe kurulmaması gerektiğini vurguladı.
Editörün Notu
Bence bu uyarılar, sadece çiftçiler için değil, gıda güvenliğiyle ilgilenen herkes için önemli. Bir ilkbahar donu, yalnızca bir bahçeyi değil; pazar fiyatlarını, sofralarımızı ve üreticinin bir yıllık emeğini etkileyebiliyor. İklim değişikliğiyle birlikte bu riskleri daha sık konuşacağımız açık. Önlem almak artık bir tercih değil, zorunluluk.
Haber Önerisi: Erzincan’da Kar Ulaşımı Zorlaştırıyor: Geçitlerde Ekipler 24 Saat Çalışıyor
