MİT’ten ‘Arabistanlı Lawrence’ Belgeleri Gün Yüzüne Çıktı
Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT), kamuoyunun yakından tanıdığı ve “Arabistanlı Lawrence” olarak bilinen İngiliz ajanı Thomas Edward Lawrence’a ilişkin dikkat çekici bir arşiv belgesini erişime açtı. MİT’in resmi internet sitesinde yer alan “Özel Koleksiyon” bölümünde yayımlanan belge, Milli Emniyet Hizmeti Riyaseti tarafından 23 Eylül 1929 tarihinde hazırlanmış istihbarat raporunu içeriyor.
Söz konusu arşiv belgesinde, Thomas Edward Lawrence’ın Mısır, Suriye, Filistin ve Irak’ta farklı kimlikler ve kılıklarla yürüttüğü faaliyetler ayrıntılı şekilde yer alıyor. Belgede, Lawrence’ın zaman zaman Müslüman bir din adamı, zaman zaman ise Amerikalı Musevi hahamı kimliğine bürünerek bölgedeki topluluklar üzerinde etkide bulunmaya çalıştığı ifade ediliyor.
Raporda, Lawrence’ın “Şeyh Aptullah” ve “Yakos İskinazi” gibi müstear isimler kullandığı, Kudüs’te bulunduğu süre boyunca farklı dini ve etnik gruplarla temas kurarak kışkırtıcı telkinlerde bulunduğu iddia ediliyor. Bu faaliyetlerin, Filistin başta olmak üzere bölgedeki gerilimi artırmaya ve olası çatışma ortamlarını hazırlamaya yönelik olduğu belirtiliyor.
Belgede dikkat çeken bir diğer unsur ise İngiliz istihbarat servisinin bölgedeki stratejik planlarına ilişkin değerlendirmeler. Rapora göre, İngiliz yönetiminin Filistin ve Mısır’da olası bağımsızlık süreçlerini sekteye uğratmak amacıyla karışıklık çıkarmayı hedeflediği, bu kapsamda Sudan’ın bir üs olarak değerlendirildiği vurgulanıyor. Lawrence’ın Sudan’a geçişinin de bu kapsamda “şayan-ı dikkat” ve “esrarengiz” amaçlar taşıdığı ifade ediliyor.
Arşiv belgesinde, İngiliz parlamentosu içindeki siyasi dengelere dahi etki etmeyi amaçlayan bu faaliyetlerin, bölgedeki emperyalist hedeflerin bir parçası olduğu değerlendirmesi yer alıyor. İstihbarat raporu, Lawrence’ın yalnızca bir saha ajanı değil, aynı zamanda geniş çaplı psikolojik ve siyasi operasyonların da aktif bir unsuru olarak görüldüğünü ortaya koyuyor.
MİT’in yayımladığı bu belge, Türkiye’nin istihbarat arşivlerinde yer alan tarihi kayıtların kamuoyuyla paylaşılması açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Uzmanlara göre belge, Orta Doğu’nun 20’nci yüzyıl başındaki siyasi kırılma noktalarını ve yabancı istihbarat servislerinin bölgedeki rolünü anlamak açısından önemli ipuçları sunuyor.
Editörün Notu:
Paylaşılan arşiv belgesi, dönemin istihbarat dili ve koşulları çerçevesinde hazırlanmış olup, içerikte yer alan değerlendirmeler resmi rapor kayıtlarını yansıtmaktadır. Belge, tarihsel bir kaynak niteliği taşımakta; iddialar günümüz koşullarına göre değil, dönemin güvenlik algısı ve siyasi atmosferi dikkate alınarak ele alınmalıdır.
Haber Önerisi : 2026: Sessizlik, İçsel Denge ve Ruhsal Hasat Yılı Olacak
