Varoufakis’ten Dijital Çağa Sert Teşhis: Teknofeodalizm
Dünyaca ünlü ekonomist, akademisyen ve Yunanistan’ın eski maliye bakanı Yanis Varoufakis, kapitalizmin günümüzdeki işleyişine yönelik en çarpıcı eleştirilerinden birini yeni kitabı Teknofeodalizm: Kapitalizmi Öldüren Neydi? ile ortaya koyuyor. Epsilon Yayın Grubu’nun markası Diplomat Yayınları etiketiyle Türkçede yayımlanan eser, dijital çağda piyasa ekonomisinin yerini alan yeni bir iktidar ve rant düzenini tartışmaya açıyor.
Varoufakis’e göre artık klasik anlamda kapitalizmden söz etmek mümkün değil. Son yirmi yılda internetin büyük teknoloji şirketleri tarafından fiilen kontrol altına alınması, 2008 küresel finans krizinin ardından uygulanan para politikalarıyla birleşerek sistemi kökten dönüştürdü. Piyasa, rekabet ve kâr kavramları geri plana itilirken; yerlerini dijital platformlar, erişim ekonomisi ve rant aldı. Varoufakis bu yeni düzeni, feodal çağın güncellenmiş bir versiyonu olarak tanımlıyor: Teknofeodalizm.
Kitabın merkezinde “bulut sermayesi” kavramı yer alıyor. Amazon, Google, Meta gibi teknoloji devlerinin kontrol ettiği dijital altyapılar, klasik üretim araçlarından farklı olarak piyasa içinde rekabet etmiyor; doğrudan erişimi kontrol ederek güç üretiyor. Bu yapı içinde kullanıcılar, üreticiler ve hatta geleneksel sermaye sahipleri dahi sistemin “vasalları” hâline gelirken, gerçek iktidar dijital alanın yeni derebeyleri olarak tanımlanan platform sahiplerinin elinde toplanıyor.
Varoufakis, teknofeodalizmin yalnızca geleceğe dair bir öngörü olmadığını özellikle vurguluyor. Kitap; yapay zekâ tartışmaları, sosyal medyanın gündelik hayat üzerindeki etkisi, kripto paraların yükselişi ve çöküşü, ABD–Çin rekabeti ve küresel tedarik zincirleri gibi güncel başlıkları, bu yeni düzenin somut sonuçları olarak ele alıyor. Yazar, emek kavramının giderek görünmez hâle geldiğini, kullanıcıların ise farkında olmadan dijital serflere dönüştüğünü savunuyor.
Eserde dikkat çeken bir diğer unsur, anlatım biçimi. Varoufakis, karmaşık iktisadi analizlerini kişisel anılar, tarihsel göndermeler ve babasına yazılmış bir mektup formu üzerinden aktarıyor. Bu tercih, kitabı yalnızca ekonomiyle ilgilenenler için değil; çağdaş siyaset, toplumsal eşitsizlikler ve dijital gündelik hayat üzerine düşünen geniş bir okur kitlesi için de erişilebilir kılıyor.
Teknofeodalizm: Kapitalizmi Öldüren Neydi?, yalnızca mevcut düzeni teşhis etmekle yetinmiyor; en kritik soruyu da okurun önüne koyuyor: Bu düzenden kaçış mümkün mü? Varoufakis, kesin cevaplar vermektense, okuru mevcut iktidar ilişkilerini yeniden düşünmeye davet ediyor.
Editörün Notu
Yanis Varoufakis’in bu kitabı, dijital çağın ekonomi politiğini anlamak isteyenler için önemli bir eşik niteliğinde. Kapitalizmin “doğal evrimi” söylemine itiraz eden eser, platform ekonomisinin yarattığı güç ilişkilerini görünür kılıyor. Özellikle sosyal medya, yapay zekâ ve dijital emek tartışmalarının yoğunlaştığı bir dönemde, Teknofeodalizm günümüz dünyasını anlamak için güçlü bir kavramsal çerçeve sunuyor.
Haber Önerisi: "Beni Kurtarın!" – 77 Yaşındaki Hava Teyze'nin Çaresiz Çığlığı
