Türkiye'nin İlk Endemik Göbek Otuna 'İzmir' Damgası: Sadece 550 Adet Var

İzmir’in Ödemiş ilçesinde yer alan Ovacık Platosu, dünya botanik tarihine geçecek bir keşfe ev sahipliği yaptı. Ege Üniversitesi (EÜ) ve Hacettepe Üniversitesi'nden (HÜ) bilim insanlarının ortak yürüttüğü titiz çalışmalar sonucunda, Batı Anadolu’ya özgü tamamen yeni bir bitki türü tanımlandı. Bilimsel ismi Umbilicus choripetalus olarak belirlenen bitki, halk arasında "İzmir göbek otu" adıyla anılacak. Bu keşif, Türkiye’nin sahip olduğu zengin biyoçeşitliliğin ne kadar bakir ve değerli olduğunu bir kez daha kanıtlamış oldu.

Bilim Dünyasında Bir İlk: Türkiye'nin İlk Endemik Göbek Otu

Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve ekibi tarafından yürütülen arazi çalışmaları, bitkinin sıra dışı özelliklerini gün yüzüne çıkardı. Göbek otu grubuna dahil olan bu bitkiyi dünyadaki diğer 16 türden ayıran en çarpıcı özellik ise taç yapraklarının en dibe kadar ayrık bir yapıda olması. Yapılan genetik ve filogenetik analizler, İzmir göbek otunun Mardin ve Sudan’daki yakın akrabalarından DNA düzeyinde net bir şekilde ayrıldığını doğruladı. Bu sonuçlarla birlikte Türkiye’deki göbek otu türü sayısı 8’e yükselirken, "İzmir göbek otu" ülkemizin bu gruptaki ilk endemik türü olarak tescillendi.

550 Birey Kaldı: Nesli Tükenme Tehlikesiyle Karşı Karşıya

Bilim dünyası için büyük bir sevinç yaratan bu keşif, beraberinde ciddi bir sorumluluğu da getiriyor. Yapılan popülasyon sayımlarında, bitkinin dünyada sadece bu alanda yetiştiği ve yaklaşık 550 adet bireyinin kaldığı tespit edildi. Uluslararası Tür Koruma Birliği (IUCN) kriterlerine göre "hassas" popülasyon düzeyinde yer alan İzmir göbek otu, her an yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalabilir. Prof. Dr. Hasan Yıldırım, bitkinin yayılım gösterdiği volkanik alanın korunması gerektiğinin altını çizerek, bölgede yapılabilecek maden veya taş ocağı faaliyetlerinin bu nadide türün sonunu getirebileceği uyarısında bulundu.

Ege ve Hacettepe Üniversitelerinden Akademik İş Birliği

Keşfin arkasında güçlü bir akademik kadro bulunuyor. EÜ Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü'nden Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve Dr. Tuğkan Özdöl arazi ve morfolojik tanımlamaları üstlenirken; Dr. Barış Özüdoğru ve Dr. Ilgın Deniz Can ise Hacettepe Üniversitesi laboratuvarlarında bitkinin genetik haritasını çıkardı. Musa Geçit’in saha gözlemleri ve diğer araştırmacıların katkılarıyla şekillenen makale, uluslararası saygın bir bilimsel dergide yayımlanarak dünya literatürüne kazandırıldı.

Gelecek Nesillere Miras: Koruma Planı Şart

İzmir göbek otu, sadece botanikçiler için değil, Türkiye’nin doğa turizmi ve genetik kaynakları için de büyük bir potansiyel taşıyor. Ancak bu potansiyelin korunması, bölgedeki ekosistemin bozulmamasına bağlı. Uzmanlar, Ovacık Platosu’nun özel koruma statüsüne alınması gerektiğini vurguluyor. Dünyada sadece Ödemiş’te bulunan bu "canlı miras", insanoğlunun doğaya karşı takınacağı tavrın bir testi niteliğinde. Eğer gerekli önlemler alınmazsa, dünya bu yeni tanıştığı türü tanımadan kaybedebilir.

Editörün Notu: Doğanın Bize Sunduğu Bu Zarif İmzayı Korumalıyız

"Açıkçası her gün yeni bir teknolojik aletin veya siyasi tartışmanın haberini yaparken, topraktan fışkıran böyle bir 'yaşam' haberi yazmak bana büyük bir huzur veriyor. Düşünsenize; milyonlarca yıldır o volkanik kayaların arasında, kimselere görünmeden varlığını sürdüren bir bitki, bugün İzmir’in adını dünya bilim literatürüne yazdırıyor. Bence 550 adet kalmış olması, bize doğanın ne kadar kırılgan olduğunu fısıldıyor. Bir taş ocağı uğruna bu 200 yıllık emeği (evet, bu türün evrimi belki binlerce yıl sürdü) yok etmek, tarihimizden koca bir sayfayı koparmak gibi olur. HaberXR ekibi olarak, Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve ekibini bu muazzam keşifleri için kutluyoruz. Umarım bu 'İzmirli' göbek otu, torunlarımızın da görebileceği bir doğa mirası olarak kalır."

HABER ÖNERİSİ: Soğuk Hava Tehlikesi: Uzmanlar İlkbahar Donlarına Karşı Uyarıyor