Bir zamanlar her evin mutfağında yer alan bakır kaplar azaldı, kalaycılık mesleği de unutulmaya başladı. Ustalar ise ata yadigarı mesleği yaşatmaya çalışıyor.
Anadolu’da günlük yaşamın önemli bir parçası olan ve geçmişte hemen her evde ihtiyaç duyulan kalaycılık mesleği, günümüzde kaybolmaya yüz tutan geleneksel meslekler arasında yer alıyor. Teknolojinin gelişmesi ve mutfaklarda kullanılan malzemelerin değişmesiyle birlikte bakır kapların kullanımının azalması, kalaycılık mesleğini de giderek daha az görünür hale getiriyor.
Ordu’nun Fatsa ilçesinde kalay ustası Serkan Özçelik ise küçük dükkânında bu kadim mesleği sürdürmeye devam ediyor. Çocuk yaşta babasının yanında mesleği öğrenen Özçelik, yaklaşık 25 yıldır ocağın başında çalıştığını söyledi.
Geçmiş yıllarda bakır tencereler, kazanlar ve çeşitli mutfak gereçleri birçok evde aktif olarak kullanılırken, bu eşyaların düzenli olarak kalaylanması da büyük önem taşıyordu. Ancak günümüzde çelik ve farklı malzemelerden üretilen mutfak ürünlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte bakır kaplara olan ilgi önemli ölçüde azaldı. Bu durum, kalaycılık mesleğini sürdüren usta sayısının da giderek düşmesine neden oldu.
Mesleğin sabır ve emek gerektirdiğini ifade eden kalay ustası Serkan Özçelik, kalaylama işleminin dikkatle yapılması gerektiğini belirtti. Özçelik, kalaycılığın yalnızca bir geçim kaynağı olmadığını, aynı zamanda geçmişten gelen bir kültürün ve ustalık geleneğinin parçası olduğunu dile getirdi.
Kalaylama işleminin birçok aşamadan oluştuğunu anlatan Özçelik, bakır kapların önce temizlenip ardından ocakta ısıtıldığını, daha sonra kalayla kaplanarak yeniden kullanıma hazır hale getirildiğini söyledi. Bu sürecin tamamen el emeğine dayandığını belirten Özçelik, her ürünün ustalık ve dikkat gerektirdiğini ifade etti.
Bakır kaplarda pişirilen yemeklerin lezzetine de değinen Özçelik, bu tür kapların doğru şekilde kalaylandığında uzun yıllar kullanılabildiğini belirtti. Günümüzde bakır kapların daha çok nostaljik ya da dekoratif amaçlarla tercih edildiğini ifade eden Özçelik, buna rağmen mesleği yaşatmak için çalışmaya devam ettiklerini söyledi.
Kalay ustaları, geçmişte Anadolu’nun birçok şehrinde yaygın olarak görülen bu mesleğin günümüzde giderek azaldığını belirtiyor. Buna rağmen bazı ustalar, geleneksel el sanatlarının yaşatılması için mesleklerini sürdürmeye devam ediyor.