Van'dan gelen uzman uyarısı, kronik solunum yolu hastalarının sadece reçeteli ilaçlara güvenerek yaptığı büyük hatayı gözler önüne seriyor.
Günümüzde astım veya KOAH gibi kronik solunum yolu rahatsızlıklarıyla mücadele eden milyonlarca hasta, şifayı yalnızca eczane raflarındaki kutularda arıyor. Oysa tıbbi gerçekler, sadece ilaç yutarak nefes darlığından tamamen kurtulmanın mümkün olmadığını net bir şekilde ortaya koyuyor. İçinde bulunduğumuz Pulmoner Rehabilitasyon Haftası kapsamında, Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Serdanur Özdemir'in sahadan aktardığı kritik veriler, tedavi süreçlerinde göz ardı edilen o devasa eksikliği, yani "egzersiz" faktörünü yeniden gündeme taşıyor.
İLAÇLARIN YETMEDİĞİ YERDE DOĞRU NEFES DEVREYE GİRİYOR
Solunum yolu hastalıklarının en yıpratıcı yanı, hastayı yavaş yavaş sosyal hayattan kopararak eve hapsetmesidir. Dr. Özdemir'in klinik gözlemlerine göre; başta KOAH, astım, akciğer sertleşmesi ve çocuklarda görülen kistik fibrozis gibi rahatsızlıklar, hastaların solunum yollarını daraltarak yaşam enerjilerini adeta sömürüyor. Uzman isim, hastaların reçeteli ilaçlarını saatli saatine kullansalar dahi, hastalığın kronik yapısı gereği nefes darlığının çoğunlukla "kalıcı olabilmektedir" gerçeğiyle yüzleşmeleri gerektiğini vurguluyor. İşte tam bu noktada, tıbbi ilaçların bedensel tahribatı tek başına çözemediği o gri alanda pulmoner rehabilitasyon devreye giriyor.
Uzmanların bu özel rehabilitasyon süreciyle hastalara kazandırmayı hedeflediği hayati yetkinlikler şu şekilde sıralanıyor:
Hastalara doğru nefes alma ve hava yolu temizliği teknikleri öğretilerek mevcut darlığın minimize edilmesi.
Kişiye özel hazırlanan planlamalarla hastaların düşen "egzersiz kapasitelerini artırmak" ve fiziksel direnci geri kazanmak.
Nefessiz kalma korkusuyla eve kapanan hastaların yaşadığı ağır kaygı ve klinik depresyon süreçlerini hafifletmek.
Hastaneye acil yatış oranlarını ve ani hastalık krizlerini (alevlenmeleri) kontrol altına almak.
YORULDUM DEYİP PES ETMENİN AĞIR FATURASI
Rehabilitasyon ünitelerine fiziksel olarak ulaşamayan hastalar için gelecekte "uzaktan uygulamaların" (tele-pulmoner) yaygınlaştırılması hedeflenirken, evde atılacak adımlar da tedavinin kaderini belirliyor. Dr. Özdemir, evde egzersiz yapacak hastaların olası düşme risklerine karşı mutlaka düz zeminleri tercih etmesi gerektiğini hatırlatıyor. Tedavideki en büyük kırılma noktasının ise hastanın psikolojik direnci olduğu belirtiliyor. Egzersiz esnasında ufak bir zorlanma hissedildiğinde eylemin "hemen bırakılmamalı" uyarısında bulunan Özdemir, hareketlerin şiddetini ve süresini kademeli olarak artırmanın şart olduğunu ifade ediyor.
Nefes darlığıyla mücadelenin altın kuralı; sigaradan kesinlikle uzak durmak, ilaçları aksatmamak ve bedeni günlük hayatın ritmine ne pahasına olursa olsun dahil etmektir. Çünkü bir hasta günlük hayata ne kadar çok karışırsa, o karanlık psikolojik buhran da o kadar hızlı dağılıyor.