Kişiler, ağız ve diş sağlığı kontrolü ya da tedavisi amacıyla düzenli olarak diş hekimi ziyaretleri yapar. Bu ziyaretler bazı kişiler için daha önce yaşadıkları olumsuz deneyimler ya da başka sebeplerden kaynaklı oldukça zorlu bir sürece dönüşebilir.
Dişçi korkusu, dişçiye gitmeyi düşündükleri zaman ya da dişçi ziyareti sırasında yoğun bir endişe ve korku duygusu hisseden kişilerin sahip olduğu bir çeşit anksiyete bozukluğudur. Günümüzde genç, yaşlı, kadın, erkek fark etmeksizin birçok kişide görülen bir durumdur.
Dişçi korkusu nedeniyle kişinin diş muayenelerinden ve çeşitli diş tedavilerinden korkma ve kaçınma durumu; diş tedavilerinin aksamasına, ağız ve diş sağlığı ile ilgili ciddi problemlerin gözlenmesine yol açar. Bu yüzden bu fobinin tedavisi oldukça önemlidir.
Dentofobi (Dişçi Korkusu) Neden Olur?
Dişçi korkusunun oluşmasında pek çok farklı neden söylenebilir. Bu nedenlerin arasında en yaygın olanları kişilerin başından geçen travmatik muayene hikayesi, çevresel etkenler, aile öyküsü, diş hekimiyle iyi bir iletişim kuramamaktır.
Kişinin çocuklukta yaşadığı ya da yetişkin olduğunda meydana gelen ağız ve diş hastalıkları tedavisi sırasında hissettiği acı, ağrı ya da buna benzer olaylar sonucu kişide diş hekimine gitme korkusu ve endişesi ortaya çıkabilir.
Bu nedenle hastalığı çok ciddi boyutlarda olmasa da ya da acı hissetmese bile ağrı ve acı hissiyle karşılaşma düşüncesi onu tedavi olmaktan uzaklaştırır ve diş hekimine başvurmaz. Bu nedenle çok ciddi olmayan rahatsızlığı gün geçtikçe ciddi boyutlara ulaşır ve daha ağır tedavi tablosuyla hasta karşı karşıya kalır.
Kimi zaman da aile, akraba, komşu, arkadaş ya da hiç tanımadığı insanlar tarafından duyduğu hikayeler kişide dişçiye gitme korkusunu tetikler ve tedaviyi sürekli ertelemek ister. Özellikle çocukluk döneminde duydukları, önceden hiç diş hekimine gitmemiş olsa bile kişilerde travmatik bir etki oluşturur. Bazen de yetişkinlerin çocuklara dişçiye götürmenin ceza unsuru gibi anlatılması da bu etkiyi meydana getirir.
Diş hekiminin ilgisiz ya da umursamaz tavrı bireylerde güvensizliğe yol açan bir durumdur. Diş hekimlerinin kişilerle uygun bir iletişim kurmaması tedirginliğe ve endişeye yol açar ve bu durum zamanla dişçi korkusuna dönüşebilir.
Dentofobi (Dişçi Korkusu) Nedenleri
Aile bireyleri arasında sıklıkla gözlenen kaygı bozukluğu bulunan bir kişide herhangi bir fobiye sahip olma görülebileceği gibi dentofobi görülme olasılığı da yüksektir. Bu nedenle genetik faktörlerin önemi göz ardı edilmemelidir.
Anksiyeteye meyilli genetik ya da karakteristik yapının yanı sıra dişçi korkusunun (dentofobi) diğer nedenlerini aşağıdaki gibi sıralamak mümkündür:
Kişinin kontrolü kaybetme hissi yaşaması,Dişçi ile kurulan olumsuz iletişim,Çocukluk döneminde çevredeki insanların çocuğu dişçi ile korkutmaya çalışması,Diş tedavilerinden şiddetli ağrı duyma endişesi,Önceki tedavilerde karşılaşılan olumsuz tecrübeler,Dolgu makinelerinin ya da çeşitli diş malzemelerinin çıkardığı sesler,İğne korkusuDentofobi (Dişçi Korkusu) Belirtileri Nelerdir?
Kişinin yaşadığı korku ve endişe, çeşitli belirtilerle ortaya çıkabilir. Dişçi korkusu yaşayan kişilerin hissettikleri korku düzeyleri hafif ya da yoğun olabilir. Bu korkular, bazı fiziksel ve duygusal belirtilere yol açar.
Dişçi korkusu belirtileri şu şekilde sıralanabilir:
Dişçiye gitme düşüncesi sonrası ağlama
Kaygı bozukluğu
Uykusuzluk ve uyku problemleri
Titreme
Baş dönmesi ve bilinç kaybı
Aşırı terleme
Kalp çarpıntısı (taşikardi)
Mide bulantısı
Nefes güçlüğü
Hazımsızlık gibi bazı mide rahatsızlıkları
En üst düzeyde hissedilen kaygı durumu ile beraber korku, kişilerde meydana gelen ağız ve diş problemlerin göz ardı edilmesine ya da ertelemesine neden olur. Bu durum diş hekimi veya diğer sağlık uzmanları tarafından fark edilebilir.
Kişi, bir psikoloğa ya da akıl sağlığı uzmanına yönlendirebilir. Dentofobinin kişinin günlük yaşantısına ve sağlığına ne gibi bir etkisi olduğu değerlendirilir ve içinde yaşadığı durumu, şikayetleri, deneyimleri ve belirtileri incelenir.
Yukarıda bahsedilenler uzmanlar tarafından bazı sorular yöneltilir ve sorunun kaynağına yönelik yaklaşım ile çözüme ulaşılmaya çalışılır. Çözümün kalıcı olması adına dişçi korkusu nasıl geçer sorusuna doğru yanıtı almak önemlidir.
Dentofobi (Dişçi Korkusu) Nasıl Yenilir?
Dişçi korkusu çoğu kişi için stresli bir sürece dönüşür. Korku, nedeniyle diş tedavisini erteleyen kişiler; diş çürükleri, diş kayıpları, diş eti sorunları, ağız içi sorunlar ve bu sorunlardan kaynaklı başka hastalıkların meydana gelmesi ile birlikte, estetik bozukluk ve dayanılmaz ağrılar hayatlarını olumsuz yönde etkiler.
Bu korkuyu aşmanın pek çok farklı yolu vardır. Bu yollar bir uzman eşliğinde atlatılabilir ve kişilerde büyük ölçüde rahatlama sağlanır. Dişçi korkusu nasıl yenilir, sorusunun cevabı aşağıda maddeler halinde sıralanabilir.
Diş Hekimi Seçimi: Diş hekimi seçimi oldukça mühimdir ve İyi bir diş hekimi endişelerinize karşı anlayışlıdır ve rahatlamanıza yardımcı olur.Bilgi Edinme: Diş hekiminize soru sormak etkili bir yöntemdir. İşlem hakkında merak ettiğiniz bilgileri öğrenmek kontrol hissinizi artırabilir. Nefes Egzersizi: İşlem öncesi derin nefes almak ve rahatlamaya çalışmak kaygıyı azaltmakta etkilidir.Maruz Kalmak: Dentofobiyi yenmek adına aşamalı olarak tedaviye maruz kalmak önemlidir. Önce, basit bir kontrol ziyaretiyle başlanabilir. Ardından daha karmaşık tedavilere adım adım geçilir. Bu adımda diş hekiminin hastayla işbirliği yapması gereklidir.Rahatlatıcı aktiviteler: Müzik dinlemek ya da diş hekimi ziyareti öncesi ailenizle sohbet etmek kaygınızı hafifletebilir.
Dentofobi (Dişçi Korkusu) Tedavisi
Dişçi korkusu nasıl geçer sorusu pek çok kişinin merak ettiği sorulardan biridir. Dişçi korkusu için birkaç tedavi seçeneği vardır. Ayrıca dişçi korkusu olan herkesin tedaviye ihtiyacı birbirinden farklıdır. Hastanın yaşadığı belirtiler hafifse, günlük yaşamını ve sağlığını etkilemiyorsa tedavi dışı alternatif yöntemler denenebilir.
Bunun yanı sıra korku nedeniyle tedavisini aksatan kişiler, belirtileri şiddetli yaşıyorsa tedavi önerilebilir. Bu durumda belirtilere bağlı olarak kişiye özel tedavi planı oluşturulur. Kişinin tedavi konusunda bir psikiyatri ya da psikoloğa danışmasında fayda var.
Dişçi korkusu nasıl yenilir konusunda en fazla kullanılan tedavi yöntemleri aşağıdaki gibi sıralanabilir:
Maruz Kalma Terapisi
Maruz kalma terapisi, dişçi korkusu için en sık kullanılan tedavi yöntemlerindendir. Bu yöntem ile korkuyu tetikleyen unsurlara güvenli ve kontrollü bir ortamda maruz kalma sağlanır. Örneğin diş tedavisiyle alakalı bir görsele odaklanma veya bir dişçiyi ziyareti esnasında yaşanılan durumdan bahsetmek gibi az reaksiyon oluşturabilecek olaylardan başlanarak kademeli ilerlenir.
Bu terapi sayesinde hissedilen kaygı ele alınır, fizyolojik ve psikolojik tepkilerin yavaş yavaş değişmesi sağlanır. Ayrıca kişi gevşeme ve yaşadığı duruma göğüs germe tekniklerini de öğrenerek kendini rahatlatır.
Bilişsel Davranış Terapisi (BDT)
Bu terapi şekli tek başına ya da maruz kalma terapisi ile beraber uygulanabilir. Bir çeşit konuşma terapisidir ve seanslar halinde bireysel veya bir grubun parçası olarak gerçekleşir. Seanslar, diş hekimleriyle ilgili negatif duygu ve düşüncelerin belirlenmesine ve değiştirilmesine yardımcı olacak şekilde planlanır.
Kaynak: Medical Park