Uzmanlar, çocukların ekran başında geçirdiği sürenin artmasının dikkat, uyku ve sosyal gelişimi olumsuz etkileyebileceği konusunda uyarıyor.
Hitit Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Ayhan Babaroğlu, çocukların dijital cihaz kullanımıyla ilgili önemli değerlendirmelerde bulundu. Babaroğlu, teknolojinin doğru kullanıldığında öğrenmeyi desteklediğini ancak kontrolsüz kullanımın ciddi riskler barındırdığını söyledi.
Çocuk beyninin özellikle ilk 5 yılda hızlı geliştiğine dikkat çeken Babaroğlu, bu dönemde çevresel etkileşimin kritik olduğunu belirtti. “Beyin ‘kullan ya da kaybet’ prensibiyle çalışır. Çocuk neyle daha çok vakit geçirirse gelişim o yönde olur. Sürekli ekranla vakit geçiren çocuklarda sosyal etkileşim azaldığı için gelişim dengesiz ilerleyebilir” dedi.
Beynin yönetim merkezi olarak bilinen prefrontal korteksin dikkat, sabır, planlama ve dürtü kontrolü gibi becerlerden sorumlu olduğunu ifade eden Babaroğlu, hızlı ve yoğun dijital uyaranların bu gelişimi olumsuz etkileyebileceğini vurguladı.
Aşırı ekran kullanımının dikkat süresini kısalttığını ve odaklanmayı zorlaştırdığını belirten Babaroğlu, sürekli hızlı içerik tüketen çocukların gerçek hayattaki süreçlere uyum sağlamakta zorlandığını söyledi. Ayrıca dijital platformlardaki ödül sistemlerinin beyinde dopamin salgısını artırarak sabırsızlık ve kontrol sorunlarına yol açabileceğine dikkat çekti.
Ekranlardan yayılan mavi ışığın uyku düzenini bozduğunu belirten Babaroğlu, özellikle yatmadan önce kullanılan telefon ve tabletlerin uyku hormonunu baskıladığını ifade etti. Bu durumun çocukların hem daha az uyumasına hem de öğrendiklerini kalıcı hale getirememesine neden olabileceğini söyledi.
Çocukların sosyal gelişimi açısından yüz yüze iletişimin önemine değinen Babaroğlu, yoğun ekran kullanımının empati, duygu kontrolü ve iletişim becerilerini zayıflatabileceğini belirtti.
Babaroğlu, ailelere şu önerilerde bulundu: 0-2 yaşta ekran kullanımından kaçınılması, 2-5 yaşta günlük en fazla 1 saatle sınırlandırılması, yatmadan en az 1 saat önce ekranların kapatılması, çocukların ekranı ebeveyn eşliğinde kullanması, açık hava oyunlarının artırılması ve ev içinde ortak dijital kurallar oluşturulması gerektiğini ifade etti.
Uzmanlar, çocukların sağlıklı gelişimi için ekran süresinin bilinçli şekilde yönetilmesinin hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor.