Uzman Dr. Gülşen Gökçe, bebeklerde sık görülen reflünün fizyolojik olabileceğini belirterek, aileleri tehlikeli kusma belirtilerine karşı uyardı.
Yenidoğan döneminde ve küçük bebeklerde sıklıkla karşılaşılan sağlık sorunlarından biri olan reflü, aileler için zaman zaman endişe verici bir tabloya dönüşebiliyor. Medical Park İstanbul Onkoloji Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Gülşen Gökçe, bebeklerde mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçması olarak tanımlanan reflü hakkında önemli açıklamalarda bulundu. Bu durumun özellikle küçük bebeklerde oldukça yaygın olduğunu belirten uzman isim, fizyolojik reflünün bebeklerin yüzde 50 ile 70'i gibi büyük bir bölümünde görüldüğünü ifade etti. Aileleri her kusmanın reflü olmadığı konusunda uyaran Dr. Gökçe, yenidoğanların hava yutma veya fazla süt tüketimi nedeniyle de kusabileceğini, emzirme sonrası ilk 30 dakika içinde ağız kenarından sızan su veya süt kesiği şeklindeki sıvıların tıbben tamamen normal kabul edildiğini vurguladı.
REFLÜYÜ TETİKLEYEN FAKTÖRLER VE ANNE SÜTÜNÜN ETKİSİ
Bebeklerde reflü oluşumuna zemin hazırlayan fizyolojik nedenlerin başında, mide ile yemek borusu arasındaki mekanizmanın henüz tam olarak olgunlaşmamış olması geliyor. Yemek borusunun kısa ve dar yapısı, mide kaslarının yeterince güçlü olmaması, yatay pozisyonda beslenme alışkanlığı ve tamamen sıvı ağırlıklı bir beslenme düzeni reflüyü kolaylaştıran temel faktörler arasında sıralanıyor.
Beslenme şeklinin reflü üzerindeki etkisine dikkat çeken Dr. Gökçe, anne sütüyle beslenen bebeklerde bu şikayetlerin çok daha az ve hafif seyrettiğini belirtiyor. Anne sütünün mide içinde daha akışkan bir formda kalması ve sindiriminin kolay olması, mide içi basıncını doğrudan azaltıyor. Buna karşın mama ile beslenen bebeklerde sindirim sürecinin uzaması, midenin daha geç boşalması ve artan gaz oluşumu nedeniyle reflü şikayetleri çok daha sık gözlemleniyor. Ayrıca bebeklerin kapasitesinin üzerinde aşırı beslenmesi de mide içi basıncını artırarak sütün yukarı kaçmasını doğrudan tetikliyor.
GAZ SANCISI İLE KARIŞTIRILAN BELİRTİLER
Bebeklerde görülen reflü belirtileri çoğu zaman klasik gaz sancısı şikayetleriyle karıştırılabiliyor. Huzursuzluk, nedensiz ağlama krizleri, emme sırasında memeyi aniden bırakma, kıvranma ve ağızdan süt gelmesi gibi reaksiyonlar her iki durumda da ortak olarak yaşanabiliyor. Ancak uzmanlar, gaz sancısının genellikle akşam saatlerinde şiddetini artırmasıyla reflüden ayrılabileceğine işaret ediyor. Beslenme sonrası az miktarda süt gelmesi, bebeğin kilo alımının normal seyretmesi, kısa süreli huzursuzluklar ve dik tutulduğunda bebeğin rahatlaması, endişe edilmemesi gereken olağan durumlar olarak değerlendiriliyor.
DİKKATE ALINMASI GEREKEN TEHLİKELİ DURUMLAR
Normal fizyolojik süreçlerin aksine, ailelerin vakit kaybetmeden bir uzman hekime başvurmasını gerektiren ciddi hastalık sinyalleri de bulunuyor. Fışkırır tarzda şiddetli kusma, kusmuğun yeşil veya kanlı olması, bebeğin kilo alamaması veya mevcut kilosunu kaybetmesi en tehlikeli belirtiler arasında yer alıyor. Sürekli ve şiddetli ağlama, beslenmeyi tamamen reddetme, sık öksürük krizleri, vücutta morarma, yutma güçlüğü ve nefes durur gibi olan ataklar acil tıbbi müdahale gerektiriyor. Ayrıca bir yaşından sonra şiddetli reflü şikayetlerinin devam etmesi tıbben normal kabul edilmiyor.
TANI YÖNTEMLERİ VE TEDAVİ SÜRECİ
Bebeklerde reflü tanısı genellikle hekimin alacağı detaylı hasta öyküsü ve kapsamlı bir fizik muayene ile konulabiliyor. Gerekli görülen spesifik durumlarda ise 24 saatlik pH monitörizasyonu, endoskopi ve baryumlu tetkikler gibi medikal yöntemlere başvurulabiliyor.
Tedavi protokolü tamamen bebeğin yaşadığı şikayetlerin şiddetine göre şekilleniyor. Uzmanlar, bebeğin az ama sık aralıklarla beslenmesini, mama bitirmesi için kesinlikle zorlanmamasını ve yavaş akışlı biberonların tercih edilmesini öneriyor. Beslenme sonrasında bebeğin 20-30 dakika boyunca dik pozisyonda tutulması ve her öğün sonrası mutlaka gazının çıkarılması tedavinin temelini oluşturuyor. Gerekli görüldüğü takdirde hekim kontrolünde reflü mamaları, kıvam artırıcılar veya inek sütü protein alerjisi şüphesi varsa özel formül mamalar reçete edilebiliyor.
AİLELERİN SIK YAPTIĞI HATALAR VE OLASI RİSKLER
Fizyolojik reflünün genellikle 3-4 aylık dönemde zirve yaptığını, altıncı aydan sonra düşüşe geçtiğini ve 12-18 aylık süreçte kendiliğinden düzeldiğini belirten Dr. Gökçe, iki yaşından sonra devam eden tabloların "gastroözofageal reflü hastalığı" olarak değerlendirildiğini ifade ediyor. Ailelerin bu süreçte düştüğü hatalara da değinen uzman hekim; her kusmada beslenmeyi aniden kesmek, az emdiği düşüncesiyle bebeği fazla beslemek, emzirme sonrası hemen yatırmak, gaz çıkarmamak, annenin kendi beslenmesine dikkat etmemesi ve doktor tavsiyesi olmadan ilaç kullanmak gibi yanlış uygulamalara karşı uyarıyor. Reflünün tedavi edilmemesi veya yanlış yönetilmesi durumunda ise bebeklerde yemek borusu hasarı, demir eksikliği, kanlı kusma ve tekrarlayan bronşit veya zatürre gibi çok ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabiliyor.