Isparta'da 1750'li yıllardan kalma tarihi Aya Baniya Kilisesi restore edilerek Türkiye'nin ilk koku müzesi "Misparta Koku Medeniyeti"ne dönüştürüldü. Müzede, 4.500 yıllık Mezopotamya parfüm formülü sergileniyor.
Dünya çapında gül ve gül yağı üretimiyle adından söz ettiren Isparta, tarihi ve kültürel mirasına eşsiz bir değer daha ekledi. 1750’li yıllarda inşa edildiği bilinen tarihi Aya Baniya Kilisesi, Isparta Belediyesi’nin titiz restorasyon çalışmaları sonucunda "Misparta Koku Medeniyeti" adıyla Türkiye'nin ilk koku müzesi olarak kapılarını ziyaretçilere açtı. Kendi alanında Türkiye'de bir ilk, dünyada ise sayılı örneklerden biri olarak 5'inci sırada yer alan bu özel müze; Isparta'nın zengin gül kültürünü tarihi dokuyla harmanlayarak misafirlerine unutulmaz bir deneyim sunuyor.
4 Bin 500 Yıllık Mezopotamya Sırrı
Müzenin en çok dikkat çeken parçalarından biri, hiç şüphesiz dünyanın bilinen en eski parfüm formülü. Mezopotamya kökenli olan ve deneysel arkeoloji yöntemiyle günümüze kazandırılan yaklaşık 4 bin 500 yıllık bu eşsiz formülde, aralarında gülün de bulunduğu tam 16 farklı ham madde yer alıyor. Sadece Isparta'da sergilenen bu tarihi sır, koku medeniyetinin köklerine ışık tutuyor.
Müze Küratörü ve Bilim Sorumlusu Meryem Karakurt Göksal, gülün antik çağlardan modern tıbba ve mutfağa kadar uzanan serüvenine dikkat çekerek, "Anadolu’nun zengin kokusu adeta Isparta’dan yükselmektedir. Gülle birlikte pek çok endemik türün merkezi olan şehrimiz, Anadolu’nun dünyaya açılan önemli kapılarından biridir" ifadelerini kullandı. Apsis adı verilen kilise sahnesinde ise bu formüller ve tarih boyunca aristokratların özel hayatlarından izler taşıyan antik parfüm kapları ile arkeolojik buluntular ziyaretçilerin ilgisine sunuluyor.
Gör, Dinle, Kokla: Kendi Parfümünü Tasarla
Ziyaretçiler müzeyi sadece gezmekle kalmıyor, aynı zamanda özel olarak tasarlanmış atölyelerde aktif bir deneyim yaşıyor. Isparta Belediyesi Ahşap Atölyesi tarafından oyma tekniğiyle hazırlanan özel çiçek formları içerisindeki 12 farklı koku, ziyaretçilere "görme, duyma ve koklama" olmak üzere üç duyuya hitap eden benzersiz bir ortam sunuyor.
Kişiye özel parfüm tasarımı yapılan özel atölye bölümünde ise yaklaşık 600 farklı koku notası bulunuyor. Misafirler, bu geniş yelpazeden seçim yaparak kendi koku hafızalarını oluşturabiliyor, Antik Çağ'dan günümüze uzanan tekniklerle tamamen kendilerine özgü parfümler tasarlayabiliyorlar.
"Yaşayan Müze" Anlayışı ve Ücretsiz Ziyaret
Müzeyi statik bir yapıdan ziyade sürekli yenilenen bir "yaşayan müze" olarak kurguladıklarını belirten Göksal, bu vizyon doğrultusunda özel etkinliklere imza attıklarını vurguladı. Yakın zamanda Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Isparta’ya gelişinin 96. yılı anısına düzenlenen etkinlikte, Atatürk’e ait kişisel kokular ve şişeler sergilenerek büyük ilgi topladı. Sırf bu koleksiyonu görmek için kilometrelerce uzaktan gelen misafirler oldu.
Belediye Başkanı Şükrü Başdeğirmen’in 2021 yılında temelini attığı bu kültür projesinin en önemli özelliklerinden biri de herkes için erişilebilir olması. Toplumun her kesiminin bu eşsiz koku deneyimini yaşayabilmesi amacıyla müzeye girişler tamamen ücretsiz yapılıyor. Gül ile özdeşleşen bu tarihi mekan, koku kültürünün mirasını gelecek nesillere aktarırken, misafirlerini unutulmaz bir duyu yolculuğuna davet ediyor.