Kastamonu’nun Daday ilçesinde bulunan ve Roma İmparatorluğu dönemine tarihlenen Zeus Bonitenos Tapınağı’nın binlerce yıllık işlemeli taşları, bugün köylülerin ev, ahır ve samanlık duvarlarını süslüyor.
Kastamonu’nun Daday ilçesinde bulunan ve Roma İmparatorluğu dönemine tarihlenen Zeus Bonitenos Tapınağı’nın binlerce yıllık işlemeli taşları, bugün köylülerin ev, ahır ve samanlık duvarlarını süslüyor. Paflagonya Rotası üzerinde yer alan bu kadim miras, yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.
Kastamonu’nun Daday ilçesine bağlı Aktaştekke köyü Meyre Mahallesi, dünya arkeoloji tarihi açısından eşine az rastlanır bir duruma ev sahipliği yapıyor. Milattan Sonra 279 yılında tamamlandığı bilinen ve Roma’nın en güçlü dönemlerine tanıklık eden Meyre Mabedi’nden geriye kalan paha biçilemez kabartmalı taşlar, bugün köydeki gündelik yapıların temel taşı haline gelmiş durumda. Yaklaşık 1750 yıllık bir tarihe sahip olan tapınağın kalıntıları, köylüler tarafından nesiller boyu ev, çeşme ve ahır yapımında kullanılırken, ortaya çıkan manzara hem büyüleyen bir tarihsel sürekliliği hem de yürek burkan bir tahribatı gözler önüne seriyor.
ROMA İMPARATORLUĞU'NUN İZLERİ: RAHİP GAİOS’UN MİRASI
Kastamonu Müze Müdürlüğü'nde sergilenen kitabeler, bu mabedin sıradan bir yapı olmadığını kanıtlıyor. Temelleri ünlü Roma İmparatoru Caracalla döneminde Rahip Gaios tarafından atılan tapınak, oğlu Aleksandros tarafından tamamlanmış. Kastamonu Üniversitesi Öğretim Görevlisi Hikmet Haberal, yapının sadece bir mabet değil, aynı zamanda Amasra’dan Daday’a uzanan kadim siyasi ve ticari bağların bir sembolü olduğunu vurguluyor. Haberal, "Bu mabet, Karadeniz’in ticaret merkezi Amasra’nın yönetimini üstlenecek kadar nüfuzlu olan Airmios ailesinin gücünü simgeliyor" diyerek yapının tarihi derinliğine dikkat çekiyor.
YEREL BİR İNANÇ SİMGESİ: ZEUS BONİTENOS
Tapınağın tarihteki asıl ismi Zeus Bonitenos. Buradaki "Bonitenos" sıfatı, antik tanrı Zeus’un yerel inançlarla harmanlanmış bir tasvirini temsil ediyor. Mimari parçalarda sıkça rastlanan boğa başlı rozetler, o dönemin bereket ve yerel güç anlayışını bugüne taşıyor. Ancak bugün bu bereket simgeleri, bir ahırın duvarında ya da bir çeşmenin yalağında zamana direnmeye çalışıyor. 2007 yılında bölge sit alanı ilan edilip kısa süreli bir kazı çalışması yapılsa da, o günden bu yana mabet kendi kaderine terk edilmiş durumda.
PAFLAGONYA ROTASI İLE TARİH YENİDEN CANLANACAK
Öğretim Görevlisi Hikmet Haberal öncülüğünde yürütülen Paflagonya Rotası Projesi, Zonguldak’tan Sinop’a kadar uzanan bu kadim coğrafyanın saklı kalmış hazinelerini turizme kazandırmayı hedefliyor. Meyre kalıntılarını bu rotanın en kritik noktalarından biri olarak kabul ettiklerini belirten Haberal, "Buradaki tarihin adeta yok oluşuna tanık olmaktayız. Taşlar evlerin temelinde, çeşmelerde kullanılmış. Bu tarih tamamen kaybolmadan kazı çalışmalarına devam edilmeli ve bu muazzam yapı o günkü ihtişamıyla gün yüzüne çıkartılmalıdır" çağrısında bulunuyor.
KÖY MUHTARI: "GERİYE SADECE TEMELLERİ KALDI"
Aktaştekke Köyü Muhtarı Mustafa Çetin de durumun vahametini doğruluyor. Mabedin üst yapısının zamanla tahrip edildiğini belirten Çetin, "Geriye sadece temel kalıntıları ve taşınması çok zor olan büyük taşlar kaldı. Gücü yeten, işine yarayan taşları alıp kendi inşaatında kullanmış. Köyümüzün her yerinde bu tarihin parçalarını görmek mümkün" diyerek bölgenin bir an önce koruma altına alınması gerektiğini vurguluyor. Arkeoloji dünyası, Daday’ın bu saklı mabedinin yeniden ayağa kaldırılacağı günü bekliyor.
Editör Notu
Daday’ın Meyre Mahallesi’nde yürürken bir evin duvarında binlerce yıllık bir Roma kabartmasına rastlamak, insana hem müthiş bir heyecan veriyor hem de derin bir hüzün yaşatıyor. "Taş yerinde ağırdır" sözü, belki de hiç bu kadar anlamlı olmamıştı. Binlerce yıl önce tanrılara adanan o taşların bugün bir samanlığın köşesinde durması, kültürel mirasımıza sahip çıkma konusundaki eksiklerimizi yüzümüze çarpıyor. Paflagonya Rotası, bu mirası kurtarmak için son şansımız olabilir.
Siz hiç bir köy evinin duvarında antik bir medeniyetin izine rastladınız mı? Bu tarihi taşların yerinde sergilenmesi mi yoksa müzede korunması mı daha doğru olur? Yorumlarınızı bekliyoruz.