Siirt’in Baykan ilçesinde yer alan Veysel Karani Türbesi, tarihi, mimarisi ve manevi yönüyle yüzyıllardır Anadolu’nun en önemli ziyaret merkezlerinden biri olmayı sürdürüyor.
Siirt’in Baykan ilçesinde bulunan Veysel Karani Türbesi, yalnızca bir türbe değil; camisi, şadırvanı ve müştemilat yapılarıyla birlikte bütüncül bir külliye olarak dikkat çekiyor. İlk inşa tarihi kesin olarak bilinmeyen yapı topluluğu, İslam coğrafyasının erken dönem kaynaklarında yer almasıyla Anadolu’daki en eski inanç merkezlerinden biri olarak kabul ediliyor.
Türbe ve çevresindeki yapıların varlığına 10. yüzyılda coğrafyacı Makdisi ile alim Nasır-ı Hüsrev eserlerinde değinirken, Osmanlı döneminin önemli seyyahlarından Evliya Çelebi de Seyahatname’sinde buradan “Mescid-i Üveys-i Karani” olarak söz ediyor. Bu bilgiler, Veysel Karani Türbesi’nin asırlardır ziyaret edilen kutsal bir mekan olduğunu ortaya koyuyor.
Mimari özellikleriyle dikkat çekiyor
Türbe; cami, şadırvan ve diğer müştemilat yapılarıyla aynı avlu içinde yer alıyor. Kareye yakın dikdörtgen planlı yapı kubbe ile örtülmüş durumda. Kuzey cephesinde yer alan iki kapıdan girilen türbenin iç mekânı sade ancak etkileyici bir estetiğe sahip.
Veysel Karani’ye ait olduğu kabul edilen ahşap sanduka, bitkisel süslemelerle bezenmiş olup ahşap korkulukla çevrili. Sanduka, köşelerde sepet örgülü birer, yanlarda ise çiçek motifli ikişer sütuna oturan, yuvarlak ve dilimli sivri kemerli bir bölüm içinde yer alıyor. Türbe duvarlarının pencere seviyesine kadar olan bölümü günümüzde yeni çini karolarla kaplanmış durumda. Üst bölümlerde ve kubbede ise bitkisel motifli kalem işleri ve hat sanatına ait örnekler bulunuyor.
Veysel Karani kimdir?
Anadolu halk kültüründe Veysel Karani olarak bilinen Üveys el-Karani, Yemen’in Karen köyünde dünyaya gelmiştir. Zahidane yaşamı, tevazusu ve derin maneviyatı nedeniyle tasavvuf geleneğinde örnek bir şahsiyet olarak kabul edilir. Rivayetlere göre Hz. Peygamber’i hiç görmemiş olmasına rağmen, manen onunla güçlü bir bağ kurduğu ve feyz aldığına inanılır.
Ömrünü çobanlık yaparak geçiren Veysel Karani’nin, Hz. Ali’nin hilafeti döneminde şehit düştüğü yönündeki inanış halk arasında yaygındır. Bu yönüyle Veysel Karani, fedakârlığın ve manevî bağlılığın sembol isimlerinden biri olarak görülür.
İnanç turizminin önemli duraklarından biri
Günümüzde Veysel Karani Türbesi, her yıl Türkiye’nin dört bir yanından ve yurt dışından gelen binlerce ziyaretçiyi ağırlıyor. Halk arasında kısaca “ziyaret” olarak anılan türbede, her yıl Veysel Karani’yi anma etkinlikleri düzenleniyor. Türbe, Siirt’in inanç turizmi açısından en önemli merkezleri arasında yer almayı sürdürüyor.
Editör Notu
Veysel Karani Türbesi, Anadolu’da inanç, tarih ve kültürün nasıl iç içe geçtiğini gösteren nadir mekânlardan biri. Bu tür yapılar yalnızca geçmişin izlerini değil, bugün hâlâ yaşayan bir manevi hafızayı da taşıyor. İnanç turizminin gelişmesi kadar, bu kutsal mekânların özgün kimliği korunarak gelecek kuşaklara aktarılması gerektiğini özellikle önemsiyorum.
Haber Önerisi: Epilepsi Bulaşıcı mı? Dr. Göz'den Toplumu Aydınlatan Açıklama