Konya Hadim'de asırlardır süren 'bayram damı' geleneği, çatı sistemleri değişse de tüm mahalleyi aynı kahvaltı sofrasında buluşturmaya devam ediyor.
Konya Hadim'de asırlardır süren 'bayram damı' geleneği, çatı sistemleri değişse de tüm mahalleyi aynı kahvaltı sofrasında buluşturmaya devam ediyor.
Konya'nın Hadim ilçesine bağlı Dedemli Mahallesi'nde, modern çağın getirdiği bireyselleşmeye inat, asırlardır nesilden nesile aktarılan o muazzam "bayram damı" geleneği tüm coşkusuyla yaşatılmaya devam ediyor. Özellikle bayram sabahlarının o manevi ikliminde mahalle halkını tek bir yürek etrafında toplayan bu tarihi buluşma, Anadolu'nun unutulmaya yüz tutmuş birlik, beraberlik ve karşılıksız paylaşma kültürünün en canlı, en sıcak örneklerinden biri olarak dikkatleri üzerine çekiyor. Sabahın ilk ışıklarıyla başlayan bu eşsiz ritüelde, her hane kendi mutfağında özenle hazırladığı kahvaltılık sinileri ortak bir alana getirerek uçsuz bucaksız, devasa bir bereket sofrası kuruyor.
DUALARLA BAŞLAYAN SABAH VE DEĞİŞEN ÇATI KÜLTÜRÜ
Kurulan bu devasa ortak sofrada omuz omuza yapılan bayram kahvaltısının ardından, manevi atmosfer Kur'an-ı Kerim tilaveti ve hep bir ağızdan edilen şükür dualarıyla taçlanıyor; akabinde ise tüm mahallenin katıldığı o büyük ve coşkulu toplu bayramlaşma törenine geçiliyor. Bu asırlık mirasın taşıyıcılarından olan Dedemli Mahallesi Muhtarı Muzaffer Cavlak, geleneğin tarihsel kökenini ve geçirdiği evrimi son derece çarpıcı sözlerle anlatıyor. Eskiden köylülerin toprak mimarinin bir parçası olan büyükçe bir "dam" üzerinde toplanıp kahvaltı yaptığı için bu ritüele "bayram damı" adının verildiğini belirten Cavlak, günümüzde evlerin çatı sistemlerinin değişmesiyle o eski dam kültürünün ortadan kalktığını ancak ruhun asla ölmediğini ifade ediyor. Geleneği artık daha geniş ve uygun bir toplanma alanında büyük bir gururla sürdürdüklerini belirten muhtar, Dedemli'de bayramın tam olarak bu ortak kahvaltının ardından başladığını vurgulayarak, bu buluşmanın sadece bir yemek değil, geçmişle gelecek arasında kurulan sarsılmaz bir bağ olduğunun altını çiziyor.
EDİTÖRÜN NOTU: Kültür dediğimiz olgu, betona ve değişen mimariye işte böyle meydan okur. Dedemli Mahallesi'nde toprak damların yerini kiremit çatılar veya modern yapılar almış olabilir; ancak o damın üzerinde kurulan sinilerin temsil ettiği "biz" olma duygusu, hiçbir müteahhidin yıkamayacağı kadar sağlam temellere dayanıyor. Herkesin evinde kendi kahvaltısını yapabileceği bir çağda, sinileri yüklenip ortak bir alanda buluşmak, Kur'an tilavetiyle aynı ekmeği bölüşmek, aslında modern zamanın getirdiği o soğuk izolasyona verilmiş en güzel, en asil Anadolu cevabıdır. Bayram damı artık fiziksel bir mekan değil, doğrudan doğruya bir "zihniyet" meselesidir.