
“Padişaha ait saray” anlamına gelen Kasrı Hümayun’un ilk yapısı, IV. Murat döneminde ahşap temeller üzerine inşa edilmiş ancak deprem ve yangınlar nedeniyle yıkılmıştır.
Günümüze ulaşan mevcut yapı ise Sultan Abdülaziz döneminde (1861–1876) inşa edilmiştir.
Neo-Klasik Zarafet, Barok Etkiler
Saray, Neo-Klasik üslupta ve Avrupa barok stilinde tasarlanmış iki katlı bir yapıdır. Cephesi mermer kaplıdır. Mimarı, Osmanlı saray mimarisinin önemli isimlerinden Karabet Amira Balyan’dır.
Tavan süslemeleri Fransız ressam Sason’a aittir. İç mekânda:
Stilize rumi ve palmet motifleri
Antrolak tarzı parkeler
Ampir üslupta, alınlıklarla taçlandırılmış aynalar
Yoğun mermer işçiliği ve sütunlu mimari
öne çıkmaktadır.
Bol sütunlu yapısı ve gösterişli iç dekorasyonu nedeniyle yapı, adeta Dolmabahçe Sarayı’nın küçük bir örneği olarak anılmaktadır.
Tarihe Tanıklık Eden Bir Mekân
Kasrı Hümayun, yalnızca padişahları değil; Mustafa Kemal Atatürk ve Fransız yazar Claude Farrère gibi önemli isimleri de ağırlamıştır.
1967 yılına kadar Vilayet ve Ziraat Odası olarak kullanılan yapı, sonrasında İzmit Müzesi’ne dönüştürülmüştür. 1992’de restorasyona alınan bina, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nde ağır hasar görmüş; 2004’te başlayan restorasyonun ardından 16 Ocak 2007’de yeniden ziyarete açılmıştır.
Kasrı Hümayun bugün, Osmanlı saray estetiğini İzmit’te görmek isteyenler için güçlü bir tarih durağıdır. Hem mimarisi hem de taşıdığı hatıralarla, Kocaeli’nin en değerli kültürel miraslarından biridir.