Bir dönemin vazgeçilmezi olan ve ustaların elinde ilmek ilmek dokunan çalı süpürgeleri, teknolojiye yenik düşerek 100 ila 150 lira arasındaki fiyatlarıyla son demlerini yaşıyor.
Bir dönemin vazgeçilmezi olan ve ustaların elinde ilmek ilmek dokunan çalı süpürgeleri, teknolojiye yenik düşerek 100 ila 150 lira arasındaki fiyatlarıyla son demlerini yaşıyor.
Eskiden her evin kapı arkasında demirbaş olarak duran, sokakları ve avluları tozdan arındıran o meşhur çalı süpürgeleri, modern çağın teknolojik temizlik robotlarına karşı adeta amansız bir hayatta kalma mücadelesi veriyor. Bir zamanlar semt pazarlarının en çok aranan ve satılan temel ihtiyaçlarından biri olan bu asırlık temizlik aracı, şimdilerde sadece kırsal kesimdeki dar bir alıcı kitlesine hitap ediyor. Süpürge otunun tarladan hasat edilmesiyle başlayan o meşakkatli yolculuk; bitkinin tek tek temizlenmesi, kükürtle kurutulması, özenle boylarına göre ayrılması ve ustaların o nasırlı elleriyle sap kısmına atılan o sıkı dikişlerle son buluyor. Ancak bu eşsiz zanaatın arkasındaki devasa el emeği, günümüzün hız ve teknoloji odaklı tüketim alışkanlıklarına artık ne yazık ki direnemiyor.
ZAHMETLİ ÜRETİM VE 150 LİRALIK SON NÖBET
Teknolojik temizlik araçlarının piyasayı ele geçirmesiyle birlikte süpürge üreticilerinin teker teker tezgah kapattığına dikkat çeken esnaf Çetin Büyüktarakçı, bu kültürel mirasın acı tablosunu gözler önüne seriyor. Hayvancılığın azalmasıyla birlikte kırsaldaki talebin de giderek düştüğünü belirten Büyüktarakçı, eski esnaflar olarak bu geleneği inatla yaşatmaya çalıştıklarını ancak arkadan yeni ustaların yetişmediğini vurguluyor. Geceden yıkanıp bağlanan ve büyük bir alın teriyle üretilen bu zahmetli süpürgelerin boylarına göre 100 ila 150 TL arasında alıcı bulduğunu ifade eden tecrübeli esnaf, "Bizlerde de bitti mi bu işler bitti demektir" diyerek, en fazla 5-10 yıl içinde çalı süpürgesinin tamamen tarih olacağının altını çiziyor.
EDİTÖRÜN NOTU: Çetin Usta'nın "Süpürme işi bitmez sonuçta; teknoloji gelişir, elektrikli biter başka bir şey çıkar" sözü, aslında insanlığın o bitmek bilmeyen evrim döngüsünün en yalın, en felsefi özetidir. Bir zamanlar kükürt kokan otları elleriyle kanatarak bağlayan ustaların yerini, bugün ev haritası çıkaran ve Wi-Fi ile çalışan akıllı robotlar aldı. 100 liraya satılan o çalı süpürgesi sadece basit bir temizlik aracı değil; komşunun avlusunu da kendi kapının önü gibi süpüren o eski Anadolu mahalle kültürünün son sembolüdür. O süpürgeler pazarlardan tamamen kalktığında, sadece bir zanaat değil, hayatımızın o yavaş, zahmetli ama bir o kadar da samimi dönemi sonsuza dek kapanmış olacak.