Orta Doğu’daki çatışmalar sonrası birçok ülkenin hava sahasını kapatması küresel havacılığı etkiledi. Günlük ortalama 4 bin uçuş iptal edildi.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan ve bölgesel gerilimin artmasıyla geniş bir coğrafyaya yayılan savaş ortamı, küresel havacılık sektörünü de ciddi şekilde etkiledi. Hava sahası kapanmaları ve güvenlik riskleri nedeniyle birçok uçuş iptal edilirken, bazı seferlerde de önemli gecikmeler yaşandı.
Bahçeşehir Üniversitesi Pilotaj Bölüm Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Tüzün Tolga İnan, 1-4 Mart tarihleri arasında günlük ortalama 4 binden fazla uçuşun iptal edildiğini, yaklaşık 19 bin uçuşta ise gecikme yaşandığını açıkladı.
Hava sahası kapanmaları rotaları değiştirdi
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı hava operasyonları ve İran’ın misillemeleri sonrasında Orta Doğu hava sahasında geniş çaplı kapanmalar ve NOTAM (uçuşa yasak veya uyarı bildirimi) yayımlandı.
İnan, İran, İsrail, Katar ve bazı Körfez ülkeleri ile çevre bölgelerde hava sahası kısıtlamalarının uygulanmasının uzun menzilli uçuşları doğrudan etkilediğini belirtti. Bu durumun küresel uçuş rotalarının yeniden planlanmasına yol açtığını ifade eden İnan, birçok havayolu şirketinin bazı hatlarını tamamen iptal etmek zorunda kaldığını söyledi.
İnan, “Sadece 1 Mart günü 3 bin 400 uçuş iptal edildi ve yaklaşık 20 bin gecikme yaşandı. 5 Mart’a kadar ise günlük ortalama 4 binden fazla iptal ve 19 bin gecikme rapor edildi. Bu durum hem yolcu mağduriyetine hem de bağlantılı uçuş zincirlerinin kırılmasına neden oldu” dedi.
Uzayan rotalar maliyetleri artırıyor
Orta Doğu’daki hava sahası riskinin artması nedeniyle uçakların alternatif rotalara yöneldiğini belirten İnan, özellikle Avrupa-Asya hatlarında Kuzey ve Orta Asya üzerinden yeni güzergâhların kullanılmaya başlandığını söyledi.
Bu durumun uçuş sürelerini uzattığını belirten İnan, yakıt tüketiminin artması ve mürettebat maliyetlerinin yükselmesi gibi ek maliyetler ortaya çıktığını ifade etti.
Sigorta ve tazminat yükü artabilir
Aktif çatışma bölgelerine yakın uçuşların sigorta maliyetlerini de artırdığını dile getiren İnan, bazı sigorta şirketlerinin “savaş eylemi” gerekçesiyle kapsama alanlarını sınırlayabileceğini belirtti.
Bu durumun havayolu şirketlerini ek prim ödemek veya bazı riskleri kendi üstlenmek zorunda bırakabileceğini ifade eden İnan, yoğun iptaller ve rota değişikliklerinin yolcu tazminat taleplerinde de artışa yol açabileceğini söyledi.
Kargo taşımacılığı da etkilendi
Yaşanan gelişmelerin hava kargo taşımacılığına da yansıdığını belirten İnan, özellikle Avrupa-Asya ve Kuzey Amerika-Asya hatlarında aktarmalı kargo taşımacılığında gecikmeler yaşandığını söyledi.
Yüksek değerli ve acil sevkiyatlarda yaşanan gecikmelerin küresel tedarik zincirinde aksamalara neden olabileceğini belirten İnan, mevcut krizin hava kargo sektörünün büyüme beklentilerini de etkileyebileceğini ifade etti.
Fiyatlarda kalıcı artış riski
Dr. Tüzün Tolga İnan, çatışmaların uzun sürmesi halinde havacılık sektöründe kalıcı değişikliklerin yaşanabileceğini belirtti.
Özellikle Körfez ülkelerindeki aktarma merkezlerinin güvenlik algısının olumsuz etkilenmesi durumunda alternatif hub merkezlerinin öne çıkabileceğini belirten İnan, artan maliyetlerin havayolu şirketlerini bilet fiyatlarını artırmaya yöneltebileceğini söyledi.
Uzmanlar, küresel havacılık sektörünün yaşanan gelişmeler nedeniyle kısa ve orta vadede önemli bir dönüşüm sürecine girebileceğini değerlendiriyor.