Akdeniz Üniversitesi bünyesinde yapılan araştırma, tıklama tuzağı başlıkların okuyucuda öfke ve endişe yarattığını ortaya koydu.
Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi’nde yürütülen TÜBİTAK destekli araştırma, dijital habercilikte sıkça kullanılan “tıklama tuzağı” başlıkların okuyucu üzerindeki etkilerini ortaya koydu. Araştırmaya göre, bu tür başlıklar kullanıcıda en çok öfke, endişe ve alay duygusu oluştururken, uzun vadede medyaya duyulan güveni zedeliyor.
“TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı” kapsamında gerçekleştirilen “Gazetecilikte Tıklama Tuzağı Başlıklarına Okuyucu Tepkileri” başlıklı çalışmanın yürütücülüğünü Zeynep Peker üstlenirken, danışmanlığını Ahsen Demircioğlu yaptı.
Beklenti ile içerik uyuşmuyor
Araştırmanın çıkış noktasını sosyal medyada karşılaşılan yanıltıcı başlıkların oluşturduğunu belirten Peker, kullanıcıların merakla tıkladıkları haberlerde içerik ile başlık arasında uyumsuzluk yaşadığını fark ettiklerini söyledi. Bu durumun yalnızca bireysel bir deneyim olmadığını, geniş bir kullanıcı kitlesinin benzer tepkiler verdiğini ifade etti.
1000’e yakın yorum analiz edildi
Çalışmada, sosyal medya platformu X üzerinden paylaşılan tıklama tuzağı başlıklara gelen yaklaşık 1000 kullanıcı yorumu incelendi. Altı aylık süreçte toplanan veriler; temizleme, düzenleme ve analiz aşamalarından geçirilerek değerlendirildi.
Araştırmanın iki aşamalı yürütüldüğünü belirten Demircioğlu, ilk aşamada program tabanlı duygu analizi yapıldığını, ikinci aşamada ise Türkçedeki anlam bütünlüğünü korumak amacıyla manuel analizle temaların ortaya çıkarıldığını aktardı.
En baskın duygular: Öfke ve endişe
Araştırma sonuçlarına göre kullanıcı tepkileri; mutluluk, üzüntü, öfke, korku, iğrenme ve şaşkınlık olmak üzere altı temel duygu kategorisinde incelendi. En yoğun duyguların ise öfke, endişe ve alay olduğu tespit edildi.
Demircioğlu, okuyucuların tıklama tuzağı başlıkları büyük ölçüde fark edebildiğini belirterek, bu durumun yalnızca içeriklere değil doğrudan gazetecilere ve medya kuruluşlarına yönelik eleştirileri de artırdığını vurguladı.
Kısa vadede etkileşim, uzun vadede güven kaybı
Araştırmada dikkat çeken bir diğer bulgu ise kullanıcı yorumlarının çoğunlukla haberin içeriğinden bağımsız şekilde gazetecilik pratiğine yönelmesi oldu. Bu durumun, medyaya duyulan güvenle doğrudan ilişkili olduğu ifade edildi.
Demircioğlu, tıklama tuzağı başlıkların kısa vadede etkileşim sağlayabildiğini ancak uzun vadede güvenilirliği zedelediğini belirterek, gazetecilerin bu dengeyi gözetmesi gerektiğini söyledi.
Genç iletişimcilere önemli mesaj
Araştırmanın, geleceğin iletişimcileri açısından önemli bir farkındalık oluşturduğunu belirten Demircioğlu, bu tür çalışmaların bilinçli medya üretimi için kritik rol oynadığını ifade etti.
Akademik çevrelerde dikkat çeken araştırmanın, dijital habercilikte etik ve güven tartışmalarına katkı sunması bekleniyor.