TÜİK verilerine göre Türkiye'de son 20 yılda tek tırnaklı hayvan varlığında dramatik bir düşüş yaşandı. Tarım ve ulaşımdaki teknolojik gelişmelerle birlikte at sayısı %68, eşek sayısı %81 ve katır sayısı %83 azaldı.
TÜİK verilerine göre Türkiye'de son 20 yılda tek tırnaklı hayvan varlığında dramatik bir düşüş yaşandı. Tarım ve ulaşımdaki teknolojik gelişmelerle birlikte at sayısı %68, eşek sayısı %81 ve katır sayısı %83 azaldı. Buna karşın et ve süt üretimine yönelik sığır ve koyun varlığında ciddi artış kaydedildi.
Teknoloji Kazandı, "Kadim Dostlar" Kaybetti
Yüzyıllar boyunca Anadolu coğrafyasında ulaşımın, nakliyenin ve tarımsal üretimin ana gücünü oluşturan tek tırnaklı hayvanlar, teknolojinin gelişmesiyle birlikte işlevini yitirerek yok olma noktasına geldi. TÜİK'in açıkladığı hayvan varlığı istatistikleri, Türkiye'nin kırsal dönüşümünü gözler önüne serdi.
Özellikle 1991 yılında 1.6 milyonun üzerinde olan tek tırnaklı hayvan nüfusu, 2006'da 608 bine, günümüzde ise çok daha düşük seviyelere geriledi.
İşte 20 Yıllık Büyük Çöküşün Rakamları
Veriler, köylerde artık "binek" ve "yük" hayvanı devrinin kapandığını kanıtlıyor. 20 yıl öncesi ile bugünü kıyasladığımızda ortaya çıkan tablo şöyle:
At: 204 bin 352'den 65 bin 339'a düştü. (Azalış: %68)
Eşek: 329 bin 475'ten 60 bin 332'ye düştü. (Azalış: %81)
Katır: 75 bin 18'den 12 bin 398'e düştü. (Azalış: %83)
Bu düşüşün temel sebebi olarak; tarımda traktör kullanımının artması, kırsal bölgelerde "pat-pat" tabir edilen tarım araçlarının yaygınlaşması ve köy yollarının asfaltlanarak motorlu taşıt trafiğine uygun hale gelmesi gösteriliyor.
Üretim Hayvanlarında Artış Var
Tek tırnaklılardaki bu sert düşüşe karşın, Türkiye'nin beslenme ihtiyacını karşılayan üretim hayvanlarının sayısında artış yaşandı. 2006 yılında 43 milyon seviyesinde olan toplam canlı hayvan sayısı, geçen yıl itibarıyla 75 milyon 583 bine yükseldi.
Sektörel dağılıma bakıldığında şu rakamlar dikkat çekiyor:
Sığır: 17 milyon 544 bin
Koyun: 46 milyon 688 bin
Keçi: 11 milyon 185 bin
Manda: 164 bin 785
Kümes Hayvanları ve Egzotik Türler
Raporun diğer detaylarında ise kanatlı hayvan varlığı ve daha az rastlanan türler yer aldı. Türkiye'de hindi sayısı 3.2 milyona yaklaşırken, kaz sayısı 1.2 milyonu aştı. Kayıtlara geçen deve sayısı 1.055 olurken, domuz varlığı ise 1.388 olarak istatistiklere yansıdı.
Editörün Notu: "Bu veriler sadece birer rakamdan ibaret değil; bir yaşam biçiminin sona erişinin belgesidir. Eskiden her köy evinin ahırında bir eşek veya at bulunurken, bugün onların yerini motosikletler ve traktörler aldı. Bu değişim, tarımsal verimlilik ve insan gücünün korunması açısından kaçınılmaz ve olumlu bir gelişme olsa da, kültürel bir hüznü de beraberinde getiriyor. Anadolu masallarının, türkülerinin ve günlük yaşamının başrol oyuncuları olan bu hayvanlar, artık sadece turistik tesislerde veya hobi çiftliklerinde karşımıza çıkacak gibi görünüyor. Ekolojik denge açısından bakıldığında ise bu türlerin popülasyonunun kritik seviyenin altına düşmemesi için koruma programlarına ihtiyaç duyulabilir."