Ramazan ayına sayılı günler kala Trabzon’da çarşı ve pazarda hazırlık telaşı başladı.
Özellikle iftar sofralarının vazgeçilmez lezzeti olan güveç için kurulan tezgâhlar dikkat çekerken, fiyatlar ürünün büyüklüğüne göre değişiyor. Ancak esnaf, geçmiş yıllardaki yoğunluğun artık yaşanmadığını söylüyor.
Karadeniz’de Ramazan denince akla gelen geleneklerden biri de mahalle fırınlarında pişirilen güveçler. Ailelerin bir araya gelip aynı sofrayı paylaştığı bu kültür, şehirde yeniden canlandırılmaya çalışılıyor. Vatandaşlar, Ramazan öncesi hazırlıkların önemli bir parçası olan güveç geleneğinin unutulmaması gerektiğini ifade ediyor.
“Eskiden İki Kamyon Satardık”
Trabzon’da 30 yıldır güveç satışı yapan İsmail Aydın, Ramazan öncesi hareketliliğin başladığını ancak eski günlerin geride kaldığını belirtti. Tezgâhını Ramazan’a hazır hale getirdiğini söyleyen Aydın, “Her bütçeye uygun güvecimiz var. Bir kişilikten on kişiliğe kadar farklı boyutlarda ürün sunuyoruz. Şu an yavaş yavaş bir hareketlilik var ama geçmiş yıllarla kıyaslanamaz” dedi.
Aydın, özellikle Nevşehir’in Avanos ilçesinde üretilen güveçleri sattıklarını vurgulayarak, “Ülkemizin birçok yerinde güveç yapılıyor ancak biz 30 yıldır Nevşehir Avanos güveci satıyoruz. Yaklaşık 30 yıl önce Ramazan ayında iki kamyon güveç satardık. Sonra bir kamyona düştü, şimdi ise neredeyse yarım kamyon seviyesine geriledi. Vatandaş artık bütçesini korumaya çalışıyor. İhtiyacı yoksa yenisini almıyor” ifadelerini kullandı.
Güveç Kültürü Zayıflıyor mu?
Ekonomik koşulların etkisiyle satışların düştüğünü dile getiren esnaf, Ramazan’da güvece ilginin yine de diğer aylara göre daha fazla olduğunu belirtiyor. Ancak mahalle fırınlarında pişirilen toplu güveç geleneğinin eski canlılığını kaybettiği görülüyor.
Uzmanlar, geleneksel mutfak kültürünün korunmasının sadece nostalji değil, aynı zamanda toplumsal birlik açısından da önemli olduğuna dikkat çekiyor. Ramazan sofralarında paylaşılan güveçlerin, kültürel hafızanın bir parçası olduğu ifade ediliyor.
İyi Güveç Nasıl Olmalı?
İsmail Aydın, kaliteli bir güveç kabının doğal şekilde yanmış olması gerektiğini belirterek kullanım önerilerinde de bulundu: “Kullandıktan sonra tel ile ovmaya gerek yok. Sıcak suyla yıkamak yeterlidir. Doğru kullanılırsa yıllarca dayanır.”
Trabzon’da Ramazan öncesi tezgâhlar hazır, güveçler dizilmiş durumda. Ancak asıl soru şu: Bu Ramazan, mahalle fırınlarından yine güveç kokuları yükselecek mi, yoksa bu gelenek sessizce geride mi kalacak?