Sosyal Güvenlik Baş Uzmanı İsa Karakaş, fiili çalışma olmadan yapılan sigortalılıkların tespit edilmesi halinde hem sigortalılığın hem de emekliliğin iptal edildiğini açıkladı.
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), son dönemde sahte sigortalılık vakalarına yönelik denetimlerini sıkılaştırdı. Her yıl yaklaşık 100 bine yakın kişinin emeklilik işleminin iptal edildiği belirtilirken, hangi durumların usulsüzlük sayıldığı yeniden gündeme geldi.
Sosyal Güvenlik Baş Uzmanı İsa Karakaş, gerçek bir çalışma olmadan yapılan sigortalılıkların yasal kabul edilmediğini vurguladı.
Fiili çalışma yoksa iptal
Karakaş’a göre bir kişinin gerçekten çalışmadığı halde bir iş yerinden sigortalı gösterilmesi halinde, aradan yıllar geçse bile SGK bu sigortalılığı iptal edebiliyor. Eğer kişi bu hizmet süresiyle emekli olmuşsa, emeklilik de iptal ediliyor.
Özellikle “paravan şirket” olarak kurulan ve kağıt üzerinde faaliyet gösteren iş yerlerinden yapılan bildirimler riskli kabul ediliyor. SGK denetmenleri inceleme sonucunda iş yerinin sahte olduğuna karar verirse, o iş yerinden bildirilen tüm sigortalı hizmetler geçersiz sayılıyor.
İş yeri karnesi sistemi
SGK’nin “İş Yeri Karnesi Sistemi” ile iş yerlerini risk analizine tabi tuttuğunu belirten Karakaş, hizmet dökümünde yer alan bazı harflerin önemli olduğuna dikkat çekti:
Ş: Şüpheli iş yeri
K: Kontrollü iş yeri
S: Sahte iş yeri
Denetim sonunda iş yeri “S” statüsüne alınırsa, burada bildirilen sigortalılıklar tamamen iptal ediliyor.
Şirket sahibi kendini 4/A’lı gösterirse
Bir diğer kritik durum ise şirket sahiplerinin veya ortaklarının kendi şirketlerinde kendilerini 4/A (SSK’lı) göstermesi. Bu durumda SGK, sigortalılığı iptal ederek kişiyi doğrudan Bağ-Kur (4/B) statüsüne geçiriyor. Bu değişiklik emeklilik şartlarını etkileyebiliyor, hatta emeklilik iptaline kadar gidebiliyor.
Eşin iş yerinde sigortalılık
Eşlerin birbirlerinin iş yerinde sigortalı olması yasal olarak mümkün. Ancak burada belirleyici unsur “gerçek bir hizmet akdi”nin bulunması. Ücret almadan, sadece yardım amacıyla yapılan çalışmalar sigortalı sayılmıyor ve iptal edilebiliyor.
Sahte boşanma ve yetim maaşı
Karakaş, babadan yetim maaşı almak amacıyla yapılan sahte boşanmaların da tespit edilmesi halinde maaşın faiziyle birlikte geri alındığını söyledi.
Ağır sonuçlar var
Sahte sigortalılık tespit edilirse:
Emeklilik iptal edilir
Ödenen maaşlar faiziyle geri alınır
Sağlık giderleri tahsil edilir
Doğum, iş göremezlik ve işsizlik ödenekleri geri istenir
Ödenen primler iade edilmez
Ayrıca paravan şirket kurulması Türk Ceza Kanunu kapsamında suç sayılıyor ve adli süreç başlatılabiliyor.
Uzmanların mesajı net: Gerçek bir iş yerinde, fiilen çalışarak sigortalı olanların endişe etmesine gerek yok. Ancak “çalışmadan sigorta” uygulamalarının bedeli ağır olabiliyor.