İzmir merkezli bilimsel çalışmada geliştirilen güneş enerjili akıllı sera modeli, domates üretiminde sıcaklığı 32,8’den 23,5 dereceye düşürdü.
Türkiye domateste dev, hedef sürdürülebilirlik
Türkiye, yıllık 13-14 milyon tonluk üretimiyle dünyada domates üretiminde üst sıralarda yer alıyor. TÜİK ve FAO verilerine göre bu üretimin yaklaşık yüzde 25-30’u sera üretiminden sağlanıyor. Yıllık 600 milyon doların üzerindeki ihracat hacmiyle Türkiye, Avrupa ve Orta Doğu pazarlarının önemli tedarikçileri arasında bulunuyor.
Bu tabloyu daha sürdürülebilir ve verimli hale getirmek için geliştirilen yeni nesil “akıllı sera” modeli dikkat çekti.
Güneş enerjisiyle iklim kontrolü
Yaşar Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü’nden Nezir Yağız Çam’ın yer aldığı uluslararası ekip, enerjisini güneşten alan ve kendi iklimini ayarlayabilen bir sera modeli üzerinde çalıştı. Çalışma, bilim dünyasında saygın yayınlardan International Journal of Thermofluids’ta yayımlandı.
Projede Türkiye’den Yaşar Üniversitesi ve Dokuz Eylül Üniversitesi, Katar’dan ise Hamad Bin Khalifa Üniversitesi bilim insanları yer aldı.
Fotovoltaik (PV) paneller ve hava kaynaklı ısı pompası destekli HVAC sistemiyle donatılan serada, domates büyümesi sayısal modelleme ile simüle edildi. Bitki büyümesi ve buharlaşma-terleme süreçleri de hesaba katılarak enerji verimliliği analiz edildi.
Sıcaklık 9 derece düştü
Çalışmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri İzmir simülasyonunda ortaya çıktı. HVAC sistemi sayesinde sera iç sıcaklığı ortalama 32,8°C’den 23,5°C’ye düşürüldü. Benzer iyileşmeler Kazablanka, Tunus ve Valensiya için yapılan analizlerde de gözlendi.
Geri ödeme süresi ise şehir bazlı hesaplandı:
Valensiya: 2,9 yıl
Kazablanka: 5,7 yıl
Tunus: 9,31 yıl
İzmir: 13,55 yıl
Bu sonuçlar, sıcak iklim bölgelerinde yenilenebilir enerji destekli seraların yıl boyu üretim yapabileceğini ve ekonomik olarak uygulanabilir olduğunu gösterdi.
İhracat zinciri için stratejik hamle
Uzmanlara göre kontrollü iklim sağlayan akıllı sera sistemleri, üretim sürekliliği ve standart kalite açısından ihracat zincirine stratejik katkı sunabilir. Özellikle sıcaklık stresinin azaltılması, verim ve kalite üzerinde doğrudan etkili.
Araştırma ekibi, bu bütünleşik enerji sistemlerinin sürdürülebilir tarımın geleceğinde önemli rol oynayacağını belirtiyor.