OMÜ’de yürütülen araştırmada, kuraklığa daha dayanıklı domates çeşitleri geliştirilmesi hedefleniyor. Çalışmada CRISPR gen düzenleme yöntemi kullanılıyor.
Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Ziraat Fakültesi’nde yürütülen bilimsel bir araştırma, iklim değişikliğinin tarım üzerindeki etkilerine karşı önemli bir çözüm üretmeyi hedefliyor. OMÜ Ziraat Fakültesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü’nde yürütülen çalışmada kuraklığa daha dayanıklı domates çeşitlerinin geliştirilmesi amaçlanıyor.
Araştırma, OMÜ Ziraat Fakültesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Musa Kavas danışmanlığında doktora öğrencisi Pakistanlı Momna Mehmood tarafından gerçekleştiriliyor. Çalışmada, özellikle su kaynaklarının azalmasıyla birlikte üretimi zorlaşan domates bitkisinin kuraklık karşısındaki dayanıklılık mekanizmaları inceleniyor.
Proje kapsamında daha önce geliştirilen ve gen düzenleme yöntemiyle elde edilen “J-03” isimli özel domates hattı üzerinde araştırmalar yapılıyor. Bilim insanları, bu domates bitkisinin kuraklık koşullarında hangi genleri aktif hale getirdiğini, strese karşı nasıl tepki verdiğini ve normal domates çeşitlerinden hangi yönleriyle ayrıldığını detaylı şekilde analiz ediyor.
Araştırmada hem klasik domates bitkileri hem de gen düzenlemesi yapılmış özel hatlar karşılaştırılıyor. Laboratuvar analizleri ve bitkiler üzerinde yapılan ölçümlerle kuraklık stresine karşı verilen biyolojik tepkiler ayrıntılı biçimde inceleniyor. Elde edilen veriler sayesinde kuraklığa dayanıklılığı artıran genetik ve biyolojik mekanizmaların ortaya çıkarılması hedefleniyor.
Çalışmaya ilişkin değerlendirmede bulunan Prof. Dr. Musa Kavas, domates üretiminde kuraklığın en önemli risk faktörlerinden biri olduğunu söyledi. Kavas, son yıllarda küresel ısınma nedeniyle yağış rejimlerinde önemli değişiklikler yaşandığını ve bu durumun tarımsal üretimi doğrudan etkilediğini belirtti.
Domates üretiminin büyük ölçüde yağışlara bağlı olduğunu ifade eden Kavas, kurak dönemlerde ciddi verim kayıpları yaşandığını vurguladı. Bu nedenle bitkilerin suyu daha verimli kullanabilmesini sağlayacak biyoteknolojik çalışmaların büyük önem taşıdığını dile getirdi.
Laboratuvarlarında genom düzenleme projeleri yürüttüklerini belirten Kavas, çalışmada CRISPR olarak bilinen gen düzenleme tekniğini kullandıklarını söyledi. Bu teknik sayesinde domates bitkisinin suyu daha verimli kullanabilmesini ve topraktan daha fazla su alabilmesini sağlayacak gen düzenlemeleri yapmayı hedeflediklerini ifade etti.
Araştırmanın önemli hedeflerinden birinin kök yapısını güçlendirmek olduğunu belirten Kavas, kök sayısının artırılmasının bitkinin kuraklığa karşı dayanıklılığını önemli ölçüde artırdığını gözlemlediklerini söyledi. Ayrıca yapraklardan su kaybını azaltmaya yönelik genetik düzenlemeler üzerinde de çalışmalar yürütüldüğünü kaydetti.
Araştırmayı yürüten doktora öğrencisi Momna Mehmood ise projenin başarılı olması halinde domates üretimi açısından önemli bir bilimsel gelişme ortaya çıkacağını belirtti. Mehmood, çalışmanın bilimsel literatüre de önemli katkılar sağlayabileceğini ifade etti.
Bilim insanları, araştırma sonucunda elde edilecek verilerin gelecekte daha az suyla yetişebilen ve iklim değişikliğine karşı daha dayanıklı tarım ürünlerinin geliştirilmesine katkı sağlamasını bekliyor.